Formula 1 taraftarları DRS’nin ne olduğunu iyi biliyorlar ancak bugünkü Alpine F1 pilotu Jack Doohan’ın kazasından sonra bilgilerimizi tazelemekte fayda var. Doohan’ın kazasına DRS’nin sebep olması, DRS’nin nasıl çalıştığı hakkında soruları beraberinde getirdi.
2011 sezonunda geçişleri artırmak amacıyla tanıtılan Drag Reduction System (Sürüklenmeyi Azaltma Sistemi), kısaca DRS, bir otomobilin hızını artırmak için kullanılan bir geçiş yardımcısıdır.
Basitçe anlatmak gerekirse DRS, bir F1 aracının aerodinamik direnç (sürüklenme) seviyesini geçici olarak azaltarak daha yüksek hızlara ulaşmasını sağlar. Ancak Formula 1’de pek çok şeyde olduğu gibi, bu sistemin de daha derinlemesine anlaşılması gereken bazı detayları bulunuyor. İşte DRS hakkında bilmeniz gereken her şey!
DRS Nasıl Çalışır?
Formula 1 araçlarında temel olarak ön ve arka kanatlar yer alıyor. Mevcut kurallara göre ön kanatta sürüklenmeyi azaltma amaçlı bir şey yapılamıyor ancak arka kanatlarda DRS bulunuyor. 2026’dan itibaren kuralların değişeceğini ve daha fazla hareketli aerodinamik parça olacağını hatırlatmakta fayda var.
Bu kanatlar, downforce (yere basma gücü) adı verilen aerodinamik bir etki yaratır ve aracın yere daha sağlam basmasını sağlar. Bir otomobilin camından elinizi çıkardığınızda havanın elinizi aşağıya ittiğini hissettiyseniz, bu etkiyi basit bir şekilde deneyimlemişsinizdir.
Ancak, virajlarda yol tutuşu için gerekli olan downforce, düz yolda giderken aracın maksimum hızını sınırlar. DRS sistemi devreye girdiğinde, arka kanadın üst kısmındaki hareketli kanat açılır ve downforce etkisi azalır. Bu, aracın daha az hava direnci ile hareket etmesini ve böylece düzlükte daha hızlı olmasını sağlar.
Formula 1’de DRS Nasıl Kullanılır?
Her F1 pilotunun direksiyonunda DRS düğmesi bulunur. Bu düğmeye basıldığında, aracın arka kanadındaki hareketli parça açılır ve hava direnci azalır.
Ancak, pilotlar DRS’i istedikleri zaman kullanamazlar. Kullanım, FIA tarafından belirlenen DRS bölgeleriyle sınırlandırılmıştır. Bu bölgeler, genellikle düz veya neredeyse düz bölümlerde bulunur ve her yarış öncesinde belirlenir. DRS bölgesi, piste göre FIA tarafından belirlenir. Yani net bir sayısı yoktur.
- Monaco’da sadece bir DRS bölgesi bulunurken,
- Melbourne Albert Park ve Singapur Marina Bay gibi pistlerde dört DRS bölgesi yer alır.
DRS’in Kullanım Şartları:
DRS dendiğinde aklımıza doğrudan yarışlarda öndeki aracı geçmeye yardımcı olma fonksiyonu gelir ancak DRS aslında tüm seanslarda kullanılabilir.
- Antrenman ve Sıralama Turları: Pilotlar, kuru zeminde serbestçe DRS’i kullanabilir. Antrenman ve sıralamalarda DRS, daha hızlı gitmek için kullanılır ancak pilotlar DRS’yi sadece belirlenen bölgelerde kullanabilirler.
- Yarış ve Sprint: DRS sadece önündeki araca 1 saniye veya daha az mesafede olan pilotlar tarafından kullanılabilir. Yani yarışlarda DRS’yi kullanmanın ana koşulu, DRS belirleme noktasında, öndeki araca 1 saniyeden daha yakın olmak.
Pilotlar DRS algılama noktalarından geçerken, direksiyonlarında bir uyarı ışığı yanar veya kulaklıklarından bir ses sinyali alırlar. Ardından, DRS düğmesine basarak sistemi manuel olarak etkinleştirirler.
Peki DRS nasıl kapanır?
DRS’yi kullanan bir pilot fren pedalına basarsa, DRS otomatik olarak kapanır. Dolayısıyla uzun düzlüğün sonunda bir frenaj bölgesi varsa, pilotlar başka bir şey yapmadan frene bastığında DRS otomatik olarak kapanır.
Ancak bugün gördüğümüz üzere Suzuka gibi pistlerde DRS kullanılan düzlük sonunda fren noktası yoksa, bu durumda pilot manuel olarak DRS’yi kapatmak zorundadır. Hızlı virajlar öncesinde DRS’yi kapatmayan sürücü, Jack Doohan gibi viraja olması gerekenden daha hız taşır ve yüksek hızda kaza yapabilir.
Ayrıca, ilk turlarda ve yağmurlu hava koşullarında DRS kullanımı yasaklanır ve yarış direktörü tarafından devre dışı bırakılır.
“2011 sezonunda geçişleri artırmak amacıyla tanıtılan Drag Reduction System (Sürüklenmeyi Azaltma Sistemi), kısaca DRS, bir otomobilin hızını artırmak için kullanılan bir geçiş yardımcısıdır.”
Aynen bahsedildiği gibi tanıtılarak F1’e dahil edilen DRS, daha ilk günden amacında sapmış ve ilk zamanlar ant ve sıralamalarda sınırsız kullanılabilirken, b,r kaç yıl sonra Red Bull’un egzoz beslemeli difüzörü sayesinde işin suyunu çıkarması sebebiyle bu seanslarda da belirli bölgelerle sınırlamaya tabi tutulmuştu fakat artık kimse “geçişe yardımcı sistem” gözüyle bakamaz olmuştu bile.
Halbuki ilk tanıtımındaki gibi sadece “geçişe yardımcı bir sistem” olan DRS, neden antrenman ve sırlamalarda da, yarış için belirlenen kullanım bölgelerinde kullanılıyor?
Amacı geçişe yardımcı olmak olan bir sistem, neden sadece yarışta 1 saniye aralığında kullanılması gerekirken sıralamalarda kimseyi pist üstünde geçmek gibi bir amaç yokken bir avantaj/dezavantaj sebebi olmasına izin veriliyor?
Yıllardır bunu düşünürüm, DRS kadar amacını aşmış bir sistem görmedim daha. Antrenman ve sıralamada yasak et, yarışta sadece 1 saniye aralığında kullan. Bitti gitti.
“Geçişe yardımcı sistem” diye yapılan tanımın anlamı budur.