FIA’nın ilk iki Ek Gelişim ve Yükseltme Fırsatı (ADUO) dönemine ilişkin bulgularını açıklaması, Formula 1’in güç ünitesi sıralama sistemiyle ilgili hem yanıtlar hem de yeni soru işaretleri ortaya çıkardı.
Bir yandan, Red Bull’un 2026 kuralları dönemine en iyi içten yanmalı motorla başladığı ilk kez FIA tarafından resmen doğrulandı.
Daha önce FIA tarafından resmi olarak onaylanmayan bu durum, ilk analizlerin Monaco GP hafta sonunda üreticilere açıklanmasının hemen ardından sızdırılmıştı.
O dönemde FIA, Red Bull’un güç ünitesini yükseltme hakkı olmayan tek üretici olduğunu, Mercedes’in bir geliştirme adımı, Ferrari, Audi ve Honda’nın ise ikişer geliştirme adımı hakkı olduğunu açıklamıştı.
Ancak FIA’nın bu hafta yaptığı ve ikinci gözden geçirme dönemi sonrası ek homologasyon hakkı verilmediğini belirten açıklama, ilk değerlendirmeden bu yana nelerin değiştiği ve güncel sıralamanın ne olduğu konusunda ek bilgi sunmadı.
Açıklamanın ortasında yer alan bir notta FIA, “Bu bilginin gizli niteliği nedeniyle güç ünitesi performans endeksi ölçümleriyle ilgili daha fazla detay paylaşılmayacaktır.” ifadesini kullandı.
Ancak Formula 1 dünyasında detayların büyük önemi olduğu düşünüldüğünde, güç ünitelerinin sıralaması performans açısından kritik bir unsur olmaya devam ediyor.
Bu nedenle, FIA’nın açıklamasının ardından üreticiler ve takımlar, mevcut tabloyu anlamak için çarşamba gecesi yoğun bir iletişim trafiğine girdi.
Her ne kadar FIA’nın bulgularına dair detaylar sınırlı olsa da, mevcut bilgilerle güncel duruma ve bu tablonun ön gruptaki mücadeleye etkisine dair genel bir çerçeve çizmek mümkün.
Ne Açıklandı, Ne Açıklanmadı?
FIA’nın güç ünitelerine yönelik analizinin hassasiyeti nedeniyle, ADUO sıralamaları yayımlandığında detayların sınırlı tutulması konusunda anlaşmaya varıldı.
Bununla birlikte, üreticiler rakiplerinin geliştirme fırsatı elde edip etmediğini öğrenmek istedikleri için bir prosedür belirlendi.
FIA’nın politikası, her üreticinin kaç ek homologasyon hakkı elde ettiğini açıkça belirten bir belge yayımlamak. (Yukarıda ADUO 1 belgesi görülüyor.)
Sunulan bilgiler asgari seviyede olsa da, sezon başından Kanada’daki beşinci yarışa kadar olan ilk sıralama, üreticilerin güç dengesini anlamak için yeterli oldu.
Bunun nedeni, güç ünitelerinin üç kategoriye ayrılması: referans kabul edilen en iyi güç ünitesi, bu seviyeden %2-4 geride olanlar bir geliştirme hakkı, %4 veya daha fazla geride olanlar ise iki geliştirme hakkı elde ediyor.
Monaco sonrası tabloya göre, Red Bull en iyi güç ünitesi olarak değerlendirildi, Mercedes %2-4 aralığında geride, diğer üreticiler ise %4’ten fazla gerideydi.
FIA’nın ADUO 2 belgesi, homologasyon adımlarında bir değişiklik olmadığını gösterirken, başka bilgi içermiyor.
Üreticilere, en iyi güç ünitesine kıyasla kendi durumları ve hakları bireysel olarak bildirildi, ancak diğer üreticilerin sıralaması açıklanmadı.
Bu tablo, güç ünitesi sıralamasının nasıl evrildiğini net şekilde göstermese de, genel bir gelişim çizgisi ortaya koyuyor.
Red Bull’un homologasyon hakkı elde etmemesi, hâlâ referans kategoride yer aldığını gösteriyor.
Bu da, Ferrari’nin (Avusturya’da ADUO yükseltmesi getirdi) ve Mercedes’in (Avusturya’dan itibaren yapılan güvenilirlik güncellemeleri performansı bir miktar artırdı) yaptığı ilerlemenin, Red Bull’u en az %2 geride bırakacak düzeyde olmadığını ortaya koyuyor.
Eğer bu iki üreticiden biri Red Bull’u en az %2 geride bırakmış olsaydı, Red Bull’a ADUO hakkı ve homologasyon token’ı tanınacaktı.
Değişen Dengeler
İlk değerlendirmeden bu yana sıralamada dramatik bir değişim olmadığı bilinse de, FIA’nın açıklamasından daha küçük ölçekli hareketlerin olup olmadığı kesin olarak anlaşılmıyor.
Homologasyon token’ları birikimli değil; bir kez hak kazanıldığında fazladan hak elde edilmiyor.
Ayrıca, hak sayısı ikiyle sınırlı; yalnızca Red Bull veya Mercedes’in önde yer alanlardan daha fazla geriye düşmesi token dağılımında değişiklik yaratabilirdi.
Daha küçük değişiklikler, FIA’nın açıklamasından doğrulanamıyor.
Örneğin, Mercedes’in ek bir token almaması, Red Bull’un %1,99 önünde de olabileceği, %3,99 gerisinde de olabileceği anlamına geliyor.
Ferrari açısından ise, ilk motor adımı teorik olarak Red Bull’un %1,99 önüne geçmesini de sağlayabilirdi; tabii Mercedes de %2’lik aralıkta kalmışsa.
Buna karşın, çok sayıda kaynağın değerlendirmesi ve yeni motorların performansına bakıldığında, ikinci değerlendirme döneminde orijinal sıralamanın fazla değişmediği sonucuna varılıyor.
Mercedes’in güvenilirlik odaklı güncellemesi daha çok batarya ile ilgiliydi ve ADUO’nun temelini oluşturan içten yanmalı motor üzerinde büyük bir etkisi olmadı.
Ferrari’nin Avusturya güncellemesi ise ileriye doğru bir adım olsa da, fark yaratacak düzeyde değildi.
Böylece Red Bull’un hâlâ Formula 1’in en iyi güç ünitesine sahip olduğu, Mercedes ve Ferrari’nin ise geride yer aldığı neredeyse kesinleşti.
ADUO 2 dönemi boyunca (Monaco’dan haziran başı, Macaristan’dan temmuz sonuna kadar), Audi ve Honda da %4’ten fazla geride kaldı.
Ferrari’nin ikinci motor güncellemesinin İtalya Grand Prix’sinde yapılması planlanıyor; Honda’nın “Spec 2” güç ünitesi de bu dönemde değerlendirilecek. Eğer bu güncellemeler büyük bir sıçrama yaratmazsa, Red Bull kışa kadar yükseltme hakkı olmayan tek üretici olarak kalacak. 2027 sezonu başında ise bazı alanlarda değişiklik yapılabilecek.
Red Bull Sıkışmış Durumda
Red Bull, ilk ADUO sıralamasının ardından şaşkınlık yaşadı; çünkü kendi verilerine göre Mercedes’in %2’den fazla önünde olmadığını düşünüyordu.
Buna rağmen, FIA’dan analizini yeniden gözden geçirmesini istese de, federasyon kararının “son derece sağlam” olduğunu çarşamba günü açıkladı.
Sezon içinde yükseltme fırsatının olmaması başlı başına can sıkıcı olsa da, Red Bull için daha da olumsuz olan bir başka unsur var.
Geliştirme hakları sınırlı olsa da, harcama limiti ve test tezgâhı (dyno) saatleri için ek izinler kısıtlanmıyor.
Red Bull, referans güç ünitesi olmaya devam ettiği sürece, rakipleri güç ünitelerini geliştirmek için ek harcama limiti ve test tezgâhı saatleri elde ediyor.
Mercedes, ADUO 1 ve 2’de %2-4 aralığında kalırsa, her dönemde harcama limitinde 3 milyon dolar aşağı yönlü ayarlama hakkı elde ediyor.
Sezon sonunda Red Bull ile aynı kategoriye geçecek bir motor güncellemesi getirmezse, üçüncü ölçüm döneminde de aynı ek hakkı kazanacak.
Bu sistemde, kimsenin “en iyi” olarak değerlendirilmek istememesi, ADUO’nun başlangıçtaki amacına uygun çalışıp çalışmadığına dair yeni bir tartışma başlattı.
FIA’nın analizinin sadece içten yanmalı motor baz alınarak mı yapılması gerektiği, yoksa sıralamanın şampiyona pozisyonuna göre mi belirlenmesi gerektiği de gündeme geldi.
Şu an Red Bull, referans motoruna sahip olmasına rağmen, genel güç ünitesinde en iyi olarak görülmemesi (bu ünvan Mercedes’e ait) nedeniyle, kuralların değiştirilmesi için baskı yapmaya devam edecek gibi görünüyor.
FIA tek koltuklu araçlar direktörü Nikolas Tombazis çarşamba günü, “Doğal olarak zamanla bazı alanlarda değişiklik olabilir.” diyerek bu konuda açık kapı bıraktı.
Ancak değişiklik yapılabilmesi için üreticilerin çoğunluğunun desteği gerekiyor. Şu anda Red Bull’un rakipleri, bulundukları konumda kalmaya devam ederek ek harcama limiti ve test tezgâhı saatlerinden faydalanabiliyor.
Kaynak: The Race // https://www.the-race.com/formula-1/f1-new-engine-verdict-what-we-do-and-do-not-know-aduo/
