Formula 1, 2018 sezonunda Halo kokpit koruma sistemini tanıttığında, hem pilotlar hem de taraftarlar arasında estetik açıdan olumsuz tepkilerle karşılanmıştı. Ancak sekiz yılın ardından, bu güvenlik donanımına bakış açısı köklü şekilde değişti.
Motor sporlarında güvenlik, sürekli gelişen ve asla tamamlanmayan bir süreç olarak öne çıkıyor. Yarışların mümkün olan en güvenli seviyeye ulaştığı düşünülse bile, yaşanan yeni bir kaza bu sürecin yeniden başlamasına neden olabiliyor.
Halo’nun ilk tanıtıldığı dönemde, görünümüyle ilgili espriler yapılmış ve ortadaki ana destek çubuğunun iki yanında kalan boşlukların kokpite parça girmesine ya da bu bölgede bir şeylerin sıkışmasına yol açabileceği sorgulanmıştı.
Ancak 2026 yılına gelindiğinde, bu espriler yerini ciddi bir takdire bırakmış durumda. Çünkü Halo sayesinde birçok pilot ciddi yaralanmalardan, hatta daha kötü sonuçlardan kurtuldu.
Leclerc, Alonso ile Havada Temas Sonrası Sıyrık Almadan Kurtuldu – Belçika GP 2018
2018 Belçika Grand Prix’sinin dramatik startında, Renault pilotu Nico Hulkenberg, her iki ön lastiğini de kilitleyerek Fernando Alonso’nun McLaren’ine arkadan çarptı.
Çarpışmanın etkisiyle Alonso’nun aracı havalanarak Charles Leclerc’in Sauber’inin arka tarafına çarptı ve ön sağ lastiği Halo’ya isabet etti. Eğer bu sistem olmasaydı, lastiğin doğrudan Leclerc’in kaskına temas etmesi kuvvetle muhtemeldi. Böyle bir durumda ciddi bir yaralanma riski oldukça yüksekti.
Bu olay, Halo’nun bir pilotun hayatını kurtardığı ilk örnek olarak kayıtlara geçti ve kamuoyunun bakış açısında önemli bir değişime yol açtı. Görsel olarak hoş bulunmayan bu donanımın, sağladığı güvenlik avantajları nedeniyle kabul edilebilir olduğu görüşü yaygınlaştı.
Ters Dönen Zhou’nun Silverstone’dan Sağ Çıkışı – Britanya GP 2022
Açık kokpitli bir araçta ters dönmek, bir pilotun başına gelebilecek en tehlikeli durumlardan biri olarak kabul ediliyor. Önceden, pilot kaskının, roll hoop ile kokpitin ön kısmı arasında belirlenen bir çizginin altında kalması zorunluydu. Ancak ters dönme hâlinde pilotun ciddi risk altında olduğu biliniyordu.
2022 Britanya Grand Prix’sinin startında Zhou Guanyu, bu tehlikeyi yaşadı. Üstelik, şiddetli çarpışma sonucunda roll hoop da işlevini yitirdi. Önceki yıllarda bu durumda Zhou’nun kaskı, yüksek hızda doğrudan zemine sürtünecekti.
Ancak yeni dönemde Halo devreye girdi ve aracın ağırlığını taşıyarak Zhou’nun güvenliğini sağladı.
Güvenlik, F1 Genç Serilerinde de Hayat Kurtarıyor
Günümüzde modern tek koltuklu serilerin büyük bölümünde ya Halo ya da IndyCar’daki aeroscreen gibi başka bir güvenlik sistemi kullanılıyor.
2019 yılında F3’te, Halo sayesinde ciddi bir yaralanmanın veya daha kötüsünün önüne geçilen ilk olay yaşandı. Bu kazada, sistemin varlığı o kadar doğal karşılandı ki, ana gündem maddesi bile olmadı.
Son virajda hızla ilerleyen Alexander Peroni, bir “sosis kerb”e çarparak havalandı ve defalarca takla attıktan sonra burnu üstüne iniş yaptı. Kokpit doğrudan lastik bariyere çarptı. Halo olmasaydı, darbenin tamamı pilota iletilecekti.
Benzer bir olay 2022’de Silverstone’daki F2 yarışında yaşandı. Vale virajına yaklaşırken Dennis Hauger pist dışına çıktı ve bir sosis kerb üzerinden havalanarak Roy Nissany’nin aracının yanına çarptı. Temas doğrudan Halo’ya oldu.
Verstappen ve Hamilton Çarpışması – İtalya GP 2021
2021 sezonunda Lewis Hamilton ve Max Verstappen arasında yaşanan şampiyonluk mücadelesi, pist üstünde birçok tartışmalı olaya sahne oldu.
Bunlardan biri de İtalya Grand Prix’sinde yaşandı. Hamilton pitten çıkarken, Verstappen Mercedes pilotunun önüne geçmek için ilk viraj şikanında yan yana ilerledi. İkinci bölümde Hamilton’ın az yer bırakmasıyla Verstappen, kerblerin üzerinden geçmek zorunda kaldı.
İki araç temas etti ve Verstappen’in Red Bull’u Hamilton’ın roll hoop’una çıktı, aracın arka kısmı ise doğrudan Halo’ya çarptı. Bu sistem olmasaydı, Hamilton’ın kaskına bir lastik değil, tüm araç temas edecekti.
Grosjean’ın Hayatını Kurtaran Halo – Bahreyn GP 2020
2020 Bahreyn Grand Prix’sinin ardından, Halo’nun görünümüyle ilgili tüm eleştiriler arka planda kaldı.
Yarışın başında Fransız pilot Romain Grosjean, 3. viraj çıkışında Haas’ın kontrolünü kaybederek bariyerlere çarptı ve aracı bariyerleri delip geçti. Hayatta kalma hücresi bariyerin diğer tarafında kaldı.
Yangın, pist görevlilerinin hızlı müdahalesi ve aracın ikiye ayrılması dikkat çekerken, Halo’nun Grosjean’ın hayatını kurtardığı gerçeği bu karmaşada gözden kaçtı. Ön bölümdeki eğimli yapı, bariyerleri ikiye ayırdı ve tüm darbe Halo tarafından emildi. Bu sistem olmasaydı, tüm kuvvet doğrudan Grosjean’ın kaskına iletilecekti. Sonuçlarını düşünmek bile istemiyor insan.
Halo, F1 araçlarının tarihindeki en estetik ekleme olmayabilir; ancak şüphesiz en önemli güvenlik yeniliklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Kaynak: Crash.net // https://www.crash.net/f1/news/1091662/1/how-f1s-most-controversial-safety-change-has-earned-its-keep-eight-years
