Formula 1’da Testlerde Sertifikasız Yakıt Kullanımı Tartışma Yarattı
Formula 1 takımlarının sezon öncesi testlerde yarış hafta sonlarında kullanılması yasak olan, sertifikasız yakıtları kullanabilmesine izin verilmesi, son haftalarda büyük merak konusu oldu.
Bu izin, 2026’da ileri seviye sürdürülebilir yakıtların devreye girmesiyle birlikte, yönetmeliklerdeki istemeden oluşmuş bir belirsizlikten kaynaklanıyor ve karmaşık geçiş süreci göz önüne alındığında pratik bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor.
Mercedes ve müşteri takımlarının kullandığı Petronas yakıtının henüz sertifika almamış olduğu ve bu nedenle yasadışı olduğu yönündeki iddialar, takım patronu Toto Wolff’un Perşembe günü düzenlenen basın toplantısında bu iddiaları “saçmalık” olarak nitelendirerek sert şekilde reddetmesine neden oldu.
Mercedes’in kullandığı yakıtın, sezon boyunca yarışlarda kullanılmak üzere hazırlanan ileri seviye sürdürülebilir karışım olduğu, ancak testlerde neredeyse tüm yakıt tedarikçilerinin kullandığı gibi Petronas’ın da ‘ikame’ bir yakıt kullandığı anlaşılıyor.
Basitçe açıklamak gerekirse, bu yakıt, yarış yakıtının reçetesine uygun şekilde karıştırılıyor; ancak içindeki bileşenlerin, hedeflenen sürdürülebilir tedarik zinciri dışından temin edilmesine izin veriliyor. Bu uygulama, bu yılki testler tamamlandıktan sonra veya gelecekte artık izin verilmeyecek.
FIA, testlerde hangi yakıtların kullanıldığını bilmediği için, takımlar istedikleri herhangi bir yakıtı kullanabiliyor. Ancak, yarış yakıtı özelliklerini yansıtmayan bir karışım kullanmak mantıksız olurdu. Bu uygulama, sezon öncesi testlerde ihtiyaç duyulan büyük miktarda yakıtın üretiminde yaşanabilecek sorunların aşılmasına ve muhtemelen maliyetlerin azaltılmasına olanak sağlıyor.
FIA Tek Koltuklu Araçlar Direktörü Nikolas Tombazis, yönetmeliklerin başta sezon öncesi testlerde ikame yakıt kullanımına izin verecek şekilde hazırlanmadığını, fakat bu konuda kural sıkılaştırmasına gidilmemesinin nedenini açıkladı.
Tombazis, The Race’e yaptığı açıklamada, “Yönetmelikler aslında testlerde yakıtın sertifikalı olması gerektiğini açıkça belirtmiyordu. Bu, kasıtlı değil, bir gözden kaçırmaydı,” dedi.
“Zaman içinde sertifikasyonun oldukça zaman alıcı ve karmaşık olduğu ortaya çıkınca, bu yönetmeliklerde başta öngörülmeyen boşluğu düzeltmek yerine, ilk yıl için ikame yakıtların kullanımına izin vermenin pratik ve gerçekçi olacağına karar verdik.”
“Yani bu, yönetmeliklerde kasıtlı olarak bırakılmış bir açık değildi, istemeden ortaya çıktı. Ancak tarih yaklaştıkça ve bazı takımların bu esnekliğe ihtiyaç duyduğu anlaşıldıkça, bunun pratik bir çözüm olacağına inandık.”
FIA’nın hedefi, Tombazis’in de belirttiği gibi, “takımların yarışa başlamadan önce yakıtlarının sertifikalı olmasını sağlamak.”
Ancak padokta bazı isimler, sürecin karmaşıklığı nedeniyle sertifikasyonun gecikebileceğini öne sürüyor. Bu durum, yakıt tedarikçisinin kendi sürecini tamamlamış olmasına rağmen, nihai onayın, sertifikasyon sürecini yürüten Zemo adlı uzman şirketin denetimini bitirmesine bağlı olabileceği anlamına geliyor.
Bu nedenle, hiçbir tedarikçinin Avustralya Grand Prix’sinde yarış yakıtsız kalması beklenmiyor. FIA ise, sertifikasyonun Avustralya Grand Prix’sine kadar tamamlanmasında kararlı.
Tombazis, “Hangi tedarikçinin tamamen sertifikalı olup olmadığını yorumlamak bana düşmez, bu her yakıt tedarikçisinin kendi sorumluluğunda,” ifadelerini kullandı.
“Yeni süreç, her zamankinden daha karmaşık; çünkü sadece yakıtların kimyasıyla ilgilenmiyoruz, yani belirli kimyasal içeriklerin ve yanma ile enerji özelliklerinin sınırlandırılmasıyla yetinmiyoruz. Ayrıca, sürdürülebilirlik kriterleri de var. Her yakıt sürdürülebilir olmalı ve belirli bir sera gazı emisyonu azaltımı sağlamalı. Bu, bu formülün temel bir parçası.”
“Her yakıtın nihai karışımında yaklaşık 100 farklı bileşen bulunuyor. Bu yakıtın sürdürülebilir olduğundan emin olmak için her bir bileşeni kontrol etmemiz gerekiyor. Yani, bu bileşenlerin tedarikçilerini de denetlememiz gerekiyor; çünkü hepsi tek bir fabrikada üretilmiyor. Her bir tedarikçinin karbon ayak izini azaltan yöntemler kullandığından ve fosil kaynaklardan gelmediğinden emin olmalıyız.”
“Tüm bu süreç oldukça karmaşık ve biz de bu süreçten öğreniyoruz. Zemo adlı sertifikasyon şirketinin desteğini de alıyoruz. Sonuç olarak, bu biraz zorlu bir süreç oldu.”
Bu yıl Formula 1’de beş farklı şirket takımlara yakıt tedarik edecek: Petronas (Mercedes takımları), Shell (Ferrari takımları), ExxonMobil (Red Bull takımları), Aramco (Aston Martin-Honda) ve BP (Audi).
Kaynak: The Race // https://www.the-race.com/formula-1/why-f1-teams-can-run-illegal-fuels-in-testing/
