Bütçe sınırı Formula 1’de ‘iki kademeli’ yapı oluşturuyor

Williams Takım Patronu James Vowles, Formula 1’in bütçe sınırının, ilk dört takım ile geri kalanlar arasında “iki kademeli bir şampiyona” yarattığını ve bu farkı giderek açtığını söyledi.

Vowles, 2021’de yürürlüğe giren mevcut bütçe sınırı sistemine yönelik kapsamlı ve dikkatlice hazırlanmış eleştirilerini, Formula 1’in Malezya’daki Bahreyn Grand Prix’sinde düzenlenen takım patronları basın toplantısında dile getirdi.

Williams ve diğer orta sıra takımlarının “bütçe sınırı tuzağına” yakalandığını belirten Vowles, mevcut sistemde değişiklik yapılması gerektiğini vurguladı.

The Race’in, bütçe sınırı döneminde ilk dört dışındaki bir takımın zirveye çıkma ihtimaliyle ilgili sorusuna yanıt veren Vowles, “Öncelikle, kış döneminde yaptığımız hataların sorumluluğunu alıyorum ve bu konuyu bu sorudan ayırmamız gerekiyor. Geriye gittik. Aşırı kilolu bir aracımız vardı. Ancak bütçe sınırı ilk konuşulduğunda – bu, Covid dönemine kadar uzanıyor – üç ana hedef belirlenmişti. Uzun vadeli finansal sürdürülebilirlik istiyorduk. Bu hedefe sadece ulaşmakla kalmadık, fazlasını başardık. Bu iş artık iyi yatırımlar alıyor ve takımlar gerçekten birer şirket hâline geldi. 2021 öncesinde bu takımların çoğu şirket bile değildi,” dedi.

“Ancak diğer iki hedef, sportif eşitlik ve rekabetin sıkılaşmasıydı. Yani takımların birbirine daha yakın olması. Bütçe sınırının üç ana hedefinden ikisi başarısız oldu.”

“Yaklaşık bir ay önce baktığım bazı istatistikler var. Son 15 yılın verilerini incelediğimde, bütçe sınırıyla geçen beş yılda ilk dört takım, puanların %83’ünü topladı. Öncesinde bu oran %70’lerdeydi. Yani durumu daha da kötüleştirdik; geri kalan takımlar toplam puanların yaklaşık %17’si için savaşıyor.”

“İlk dört dışındaki takımların podyuma çıkma oranı eskiden %10’du, şimdi %5’e düştü. Birçok istatistik verebilirim ama bütçe sınırı durumu iyileştirmek yerine daha kötü hâle getirdi.”

Vowles’ın verdiği rakamlar, The Race’in 2011-2025 dönemi analizleriyle de uyumlu; 2021’de bütçe sınırının getirilmesinden bu yana puan ve podyum payları önemli ölçüde azaldı.

Vowles sözlerine şöyle devam etti: “Muhtemelen bu konuda benzersizim; bu bir övgü değil ama en iyi takımdan [Mercedes] en kötü takıma [2023’te Williams] geçtim. Bunu açıkça söyleyebilirim. Bu geçişi yaptığımda, bütçe sınırı altında ne kadar az şeyin mevcut olduğunu tam olarak fark etmemiştim. Araç için para harcamıyorum; milyonlarca, hatta onlarca milyon doları sadece temel sistemlere harcıyorum. Yani fabrikanın içinde bir parçanın nerede olduğunu bilmek için harcanan para. Bu, araca, ön kanada ya da bir güncellemeye gitmiyor; temel işleri yapmak için gerekli sistemlere gidiyor.”

“Bütçe sınırı tuzağına yakalandık çünkü kısa vadeli herhangi bir şey yaparsam – her zaman geleceğe yatırım yapmaktan bahsediyorum – bu yıl için yaptığım her şey, gelecekte beni yavaşlatacak. Bunu göze alamam. İki kademeli bir şampiyonamız var. Bu benim iddiam değil; şu an puan tablosunda görünen gerçek.”

“Burada bir iş olarak bir araya gelmemiz ve ‘bu, gelecekte istediğimiz şey değil’ dememiz gerekiyor. Eğer iyi bir iş çıkarırsak, bunun karşılığında mücadele etme şansımız olmalı.”

“Geçen yıl bile, ki bizim için iyi bir yıldı, P4 ile aramızdaki puan farkı – Ferrari ile aramızdaki fark – 238 puandı [aslında 261 puan]. Azımsanacak bir fark değil, tam anlamıyla bir uçurum. Üç kez podyuma çıktık.”

“Williams’a gelene kadar bunun farkında değildim. Gerçekten de ne yaptığınız konusunda sizi cezalandırıyor.”

“Çözüm, bütçe sınırını tamamen kaldırmak değil. Daha önce de söylediğim gibi, bu sistem sayesinde artık finansal olarak son derece istikrarlı bir spor hâline geldik. Ancak, herkesin aynı araçlara ve aynı imkânlara sahip olmasını sağlamak için hangi mekanizmaların uygulanabileceğini düşünmemiz gerekiyor; çünkü bugün bu sağlanmıyor.”

Briatore ve Vasseur’dan Görüşler

Alpine’in yönetici danışmanı Flavio Briatore ise, “Bütçe sınırı fikrinin çok iyi olduğunu düşünüyorum. Ancak mevcut uygulama sistemi çok karmaşık. Bir noktada, bilmiyorum, tek bir bütçe sınırı olması mantıklı olabilir; rakam ne olursa olsun, pilotlar da dahil edilmeli,” dedi.

“Bütçe sınırıyla ne yapabileceğimize karar vermeliyiz. Bana göre en iyisi, rakam ne olursa olsun, her şeyi bütçe sınırına dahil etmek.”

Vowles, Briatore’un sözlerine katılarak, “Bu iyi bir nokta. Kesinlikle gidilebilecek bir yön. Unuttuğum bir diğer önemli nokta ise şu: Bütçe sınırı öncesinde Williams neredeyse hiç para harcamıyordu. Harcamaları kabaca üç katına çıkardım. Flavio’nun rakamlarını bilmiyorum ama yaklaşık olarak aynı şey geçerli. Force India’nın hiç parası yoktu. Aston Martin ise bütçeye her kuruşunu harcamaya hazır. Yani ortam farklı ama durum daha da kötü,” ifadelerini kullandı.

“Bence ihtiyaç duyduğumuz çözüm, bu odadaki herkesin anlayabileceği bir şey olmalı; şampiyona puanlarına ya da şampiyona sıralamasına bağlı bir sistem gibi. Basit bir mekanizma olmalı ve zamanla, hemen değil, aradaki farkı azaltmalı.”

Bu noktada, Vowles ve Briatore arasında oturan Ferrari Takım Patronu Fred Vasseur araya girerek, “Rüzgar tüneli konusunda zaten böyle bir uygulama var,” dedi. Vasseur’un kastettiği, puan durumuna göre değişen aerodinamik test kısıtlamalarıydı. Vowles, bunun “doğru yönde atılmış bir adım” olduğunu söyledi.

Vasseur sözlerine şöyle devam etti: “Unutmamamız gereken şey, bütçe sınırı öncesinde – 2018, 2017, 2016’da – işlerin genel olarak çok daha kötü olmasıydı, hatta beş ya da altı takım iflas etmiş ya da iflasın eşiğindeydi. Sadece işlerin yolunda gitmesi değil, aynı zamanda herkesin rekabet edebileceği mesajını veriyoruz. Bu doğru ya da yanlış olabilir ama verilen mesaj bu. Bu da yeni yatırımcılar ve yeni üreticiler için sporu cazip kılıyor.”

“En İyi Takımlar Yine Ödüllendirilmeli”

Vowles, sistemde yapılacak herhangi bir değişikliğin en iyi takımların ödüllendirilmesini sağlaması gerektiğini belirtti.

The Race’in, olası değişikliklerin detaylarıyla ilgili sorusuna yanıt veren Vowles, “Bunu yapmak için bir yol var ama çok karmaşık hâle gelebilir. Bazı rakamlar vermek gerekirse, dört tekerleği doğru yönde olan ve dış görünüşüyle bir Formula 1 aracına benzeyen bir aracı üretmek, önceki takımıma kıyasla benim için yaklaşık %30 daha pahalıya mal oluyor. Kullanılan araçlar, dış tedarik zinciri ve daha birçok etken var, toplamda yüzlerce kalem buna ekleniyor.”

“Bunu bu şekilde yapabiliriz ve ‘tamam, bu parayı tekrar sisteme ekleyelim, bütçe sınırına ek olarak verelim’ diyebiliriz. Ancak bu şeffaf değil, dışarıdan görünür değil ve bu tür şeyler beni endişelendiriyor.”

“Asıl aranan şey, bu sorunları düzeltmeye yönelik, bir anda en öne sıçramayı sağlamayacak bir miktar. Kötü bir yıl geçirebilirsiniz, bu mümkün. Yani hâlâ Mercedes gibi bir takım daha iyi bir iş çıkarırsa şampiyonluğu kazanmalı. Etkilemeye çalıştığımız şey bu değil. Aslında, kendi adıma konuşursam, 20 yıllık yatırım eksikliğini bütçe sınırıyla telafi edemiyorum. Bunu masaya tekrar getirmeliyiz.”