F1 Malezya Yarışındaki Kaosa Yol Açan Yazılım Hatasının Detayları Açıklandı

Formula 1’in Bahreyn Grand Prix’sinin Malezya’da kaosa yol açan ve yarışın startının iptal edilmesine neden olan “yazılım hatası” hakkında pek çok iddia gündeme gelmişti. Peki bu hata tam olarak neydi ve nasıl bu kadar büyük bir karmaşaya yol açtı?

Yoğun yağış nedeniyle ilk start 40 dakika ertelendikten sonra, formasyon turlarında birden fazla araç ya çok yavaşladı ya da tamamen durdu. Bu nedenle yarış 45 dakikadan fazla gecikti ve F1 pilotları yaşananları “korkunç” ve Formula 1’in “fazla karmaşık” hale geldiğinin bir göstergesi olarak nitelendirdi.

Yarış sonrası ortaya çıkan bilgilere göre, yaşanan kaosun sebebi bir yazılım hatasıydı.

Yağmur altında koşulan seanslar için zorunlu tutulan alternatif bir motor modu bulunuyor ve bu modda maksimum 250 kW güç kullanılabiliyor. Kuru zeminde ise bu değer 350 kW’a kadar çıkabiliyor.

Güvenlik gerekçesiyle bazı sektörlerde 250 kW’lık bir güç sınırlaması uygulanıyor. Sorunun yaşandığı Sepang’daki 9. viraj da bu sektörlerden biri. 9. virajda elektrik gücünün kademeli olarak düşürülmesine gerek olmadığı için MGU-K bir anda tamamen devre dışı kalabiliyor.

Araçlar güvenlik aracı arkasında çok yavaşladığında, turbo şarj basıncı düşmeye başladı ve MGU-K devreye giremediği için araçlar güç kaybı yaşadı.

Bu noktada, sistemdeki bir hata araçları “sürekli offset” olarak bilinen 60 saniyelik acil durum kilitlemesine aldı. Bu uygulama, takımların MGU-K’yı kasıtlı olarak devre dışı bırakmasını önlemek için bu yıl yürürlüğe girmişti.

Bu durum, yıl başında Suzuka’daki antrenman turlarında ortaya çıkan ve artık yasaklanan motor hilesine benzer bir etki oluşturdu.

Acil bir önlem olarak FIA, ilgili sektörlerde 250 kW sınırlamasını kaldıran yeni bir yazılım yayınladı. Böylece araçlar düşük hızlarda bu bölümlerde MGU-K gücünden faydalanabildi.

FIA, yarış sonrası yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı: “Malezya’daki Bahreyn Grand Prix’si öncesi formasyon turunda, düşük motor devirleri, düşük yol tutuşu, yağmurlu hava enerji yönetimi ayarları ve Sepang pistinin sektör yapısının benzersiz birleşimi, bazı araçlarda istenmeyen güç kaybına yol açtı.”

“Bunun sonucunda, FIA teknik departmanı, şiddetli yağış nedeniyle yaşanan yarış gecikmesi sırasında, tüm takımlara güncellenmiş bir yazılım dağıtarak etkilenen sektörlerde enerji sınırını kaldırdı. Böylece takımlar, yarış başlamadan önce güç ünitesinde gerekli değişiklikleri yapabildi.”

“Bu sorun, FIA veya takımlar tarafından testlerde ya da ızgaraya giden turlarda tespit edilmemişti. FIA, takımlar ve güç ünitesi üreticileri ile birlikte konuyu detaylı şekilde inceleyecek.”

Neden Daha Önce Tespit Edilmedi?

FIA, alışılmadık bir adım atarak FIA Tek Koltuklu Araçlar Direktörü Nikolas Tombazis’i yarış sonrası medya alanına göndererek durumu detaylı şekilde açıkladı.

Tombazis, “Yazılımı istediğimiz kadar kapsamlı test edemedik, çünkü bu yıl çok az yağmurlu seans oldu,” dedi.

“Bir dizi koşul bir araya geldi ve bu hata devreye girdi. Formasyon turunda bazı araçlar neredeyse tamamen durma noktasına geldi. Araçlar arasında bir akordeon etkisi oluştu ve bazıları neredeyse tamamen durdu.”

“Bu hata, gücün yeniden devreye alınmasını ve araçların yeniden hareket etmesini engelledi. Daha fazla test imkanı olsaydı, muhtemelen bu sorunu zamanında yakalardık ve böyle bir durum yaşanmazdı.”

“Sorun ortaya çıkar çıkmaz ekiplerimiz ne olduğunu çok hızlı anladı ve yazılıma güncelleme yapmak için büyük bir zaman baskısı altında çalıştı. Güncelleme takımlara iletildi ve araçlara yüklenmesi sağlandı.”

“Tüm bu süreç yaklaşık 20 dakika sürdü. Seyirciler ve diğer herkes için bu süre beş saat gibi gelmiş olabilir, bu anlaşılır bir durum ve bunun için üzgünüz. Ancak soruna verilen tepki süresi oldukça hızlıydı.”

Bu Grand Prix, 2026 araçlarının yağmurlu koşullarda hafta sonu içinde ilk kez ciddi şekilde kullanıldığı yarış oldu. Bu araçlar yıl içinde sadece birkaç Pirelli lastik testinde yağmurda denendi; Red Bull ve Racing Bulls, Japonya GP’si sonrası Suzuka’da, Ferrari ise Nisan ayında yapay olarak ıslatılan Fiorano pistinde test yaptı.

Bu testlerde, bu yıl yağmurlu koşullarda yeni araçların ne kadar zor olacağı konusunda uyarılar yapılmıştı. Ancak Malezya’daki formasyon turlarındaki düşük hızlar, bu testlerde denenmemişti.

Tombazis, “Sanırım yaşananlar, testlerde karşılaşılandan çok daha düşük hızlarda gerçekleştiği için ortaya çıktı,” dedi.

“Bu [Pirelli] testlerinin, bu durumu zamanında tespit etmemize yetecek kadar temsil edici olduğunu düşünmüyorum.”

“Gereken kadar test edilmedi. Normalde yazılım çok daha detaylı test edilir, ancak bu yıl genellikle çok iyi hava koşulları oldu ve bu da sorunun geç ortaya çıkmasının sebebi.”

Olası bir hata olup olmadığı sorulduğunda ise, “Her hata bir yanlışın ürünüdür. Hatasız yazılım olduğunu sanmıyorum, bilgisayarınız da muhtemelen her üç günde bir güncelleniyor, bunların hepsi hata düzeltmeleri,” dedi.

“Tabii ki bu tür şeyleri öngörmek istersiniz, ama bazen çok özel koşullar doğru şekilde öngörülemez ve sorun oluşur.”

Tombazis, “Bazen bazı şeyler gözden kaçabilir ve insanlar bundan ders çıkarıp bir sonraki sefer daha iyi iş çıkarır,” diye ekledi.

Yazılım Nerede ve Nasıl Geliştirildi?

FIA, yarışın başlamasından önce tüm takımlara yeni yazılımı göndererek güç ünitelerine yüklemelerini sağladı.

FIA’nın pistteki teknik ekibi sorunu hızla tespit etti ve Tombazis’in ifadesiyle “aceleyle hazırlanmış bir çözüm” kodlayarak yarışın başlamasını sağladı.

Tombazis, “Açık olmak gerekirse, yazılım FIA tarafından takımlarla iş birliği içinde geliştiriliyor. Tüm araçlarda ortak olan standart kodun bir parçası,” dedi.

“Evet, biz düzenleyiciyiz ve bu sorumluluğa sahibiz, ancak bu yazılım FIA, standart ECU’nun tedarikçisi [Motion Applied], takım ve güç ünitesi üreticileri tarafından birlikte geliştiriliyor.”

“Bu kişilerden hiçbiri sorunu öngöremedi. Bu açıkça FIA’nın yazılımı. Elbette büyük bir rolümüz var, daha iyi yapmamız gerekiyor, fakat bu yazılım tüm Formula 1 endüstrisi tarafından ortaklaşa geliştiriliyor.”

Son üç-dört yıldır güç ünitesi yazılımı geliştiriliyor ve bu süreçte takımların tespit ettiği “uzun bir sorun listesi” pek çok güncellemeyi beraberinde getirdi. Ancak bu hata gözden kaçtı.

Tombazis, “Neyse ki ekiplerimiz sorunu çok hızlı anladı ve güncelleme oldukça yetkin şekilde yapıldı,” dedi.

“Bu elbette aceleyle yapılan bir işti. Öncelik, yarışın tekrar başlamasını sağlamak olduğundan tepki süresi oldukça hızlıydı.”

“Mükemmel bir iş değildi. Elbette güncellemeler test edilmedi, ancak böyle bir durumda yapılabilecek en doğru hareket buydu.”

Tekrar Yaşanır mı?

FIA ve takımlar, yarış sonrası detaylı bir değerlendirme yapacak. Bu özel sorunun tekrar yaşanmayacağından emin olsalar da, bu kadar karmaşık güç ünitelerinde başka aksaklıkların yaşanmayacağına dair kesin bir garanti verilemiyor.

Tombazis, “Elektrik enerjisi ve içten yanmalı motorun birlikte çalıştığı ve takımlar arasında sportif adaletin sağlanmasının gerektiği bir ortamda işler karmaşıklaşıyor,” dedi.

“Hepimiz daha basit olmasını isteriz, ancak bu kadar fazla elektrik enerjisi olduğunda işler daha karmaşık hale geliyor.”

“Henüz durumu tam olarak değerlendirmedik ve benzer bir sorunun nasıl önüne geçebileceğimizi göreceğiz. Her yarış sonrası uzun bir değerlendirme yapıyoruz ve kritik noktaları tespit ediyoruz.”

“Bu açıkça büyük bir sorundu ve tekrar yaşanmamasını sağlamamız gerekiyor.”

“Bu özel sorunun tekrar yaşanmayacağına dair garanti verebilirim. Ancak başka bir sorun olur mu? Hayır diyemem, ama bunu önlemek için elimizden geleni yapacağız.”