Pierre Gasly’nin Monaco Grand Prix’sinde aldığı pit yolu hız ihlali cezalarının olağanüstü şekilde kaldırılması ve yarış sonucunun değişerek üçüncülük kupasının el değiştirmesi, santimetrelerle ölçülebilecek bir farktan kaynaklandı.
Gasly, geçen pazar günü Monaco’da aldığı iki ayrı beş saniyelik pit yolu hız sınırı ihlali cezasının hakemler tarafından geri alınmasının ardından tekrar üçüncülüğe yükseltildi. Bu kararla birlikte Isack Hadjar’ın Red Bull ile ilk podyumu da elinden alınmış oldu.
Hakemlerin, bu sıra dışı kararı alırken dikkate aldığı unsurlar ve günler sonra sonuçların değiştirilmesine neden olan süreçle ilgili detaylar, yayınlanan uzun gerekçeli kararda ortaya çıktı.
Yapılan Hata
Pit yolu hız sistemi, iki zamanlama döngüsü arasındaki mesafenin, geçiş süresine bölünmesiyle ortalama hızı hesaplıyor.
Resmi zaman tutucu olan Formula One Management, pit girişinden hemen sonraki ilk zamanlama bölgesinin uzunluğunu 2.692 cm olarak kaydetmişti.
Ancak Monaco’nun pit yolu, giriş ve çıkış dahil olmak üzere kavisli bir yapıya sahip. Dolayısıyla bu bölgeden geçilebilecek en kısa geometrik yol düz bir çizgi oluşturmuyor. Yarış sonrası yapılan taramalar, bu bölgeden geçilebilecek gerçek minimum mesafenin sadece 2.615 cm olduğunu, yani 77 cm’lik bir sapma bulunduğunu ortaya çıkardı.
Bu, hakemlerin karar anında elinde olmayan ve inceleme için yeni bir unsur teşkil eden önemli bir farktı.
Uydu ve gerçek dünya ölçümlerini içeren standart süreç, en kısa mesafenin bulunmasını amaçlıyor. Pit girişi bariyerlerinin 2025’ten bu yana yeniden konumlandırılması, 2026’da önceki yıllara göre çok daha kısa bir güzergahın mümkün olmasını sağladı. Dolayısıyla önceki yıllar için yeterli olan ölçüm, 2026 için güncelliğini yitirmişti. FIA’nın en üst düzey F1 yetkilisi Nikolas Tombazis, bu pit yolu düzeni için ölçüm yönteminin “yetersiz kalmış olabileceğini” belirtti.
Sonuç olarak, formülde mesafe zamana bölündüğü için, hatalı şekilde uzun varsayılan mesafe, hesaplanan hızı yapay olarak yükseltti. Yani hız ihlali kararında kullanılan veriler gerçeği yansıtmıyordu.
F1 tarafından yapılan açıklamada, “Pit yolunun ilgili alanlarını 2025’te olduğu gibi ölçtük ve prosedürleri her zamanki gibi uyguladık. Ancak süreçte bir ölçüm tutarsızlığı tespit edildi. Spordaki herkes gibi en iyi sonucu elde etmeye çalışıyoruz ve bu durumdan çıkarılacak her türlü iyileştirme veya düzenleme hayata geçirilecektir.” ifadelerine yer verildi.
‘Düzeltme’ Nasıl Yapıldı?
F1’in kurallarında yalnızca “hız limiti”nden bahsediliyor ve bunun “yalnızca Resmi Zaman Tutma Sistemi ile belirleneceğine” dair bir madde bulunmuyor.
Bu durum, hakemlerin ham zaman tutma verisinin ötesine bakabilmesine olanak sağladı. Hakemler, “Yanıtlanması gereken basit soru Gasly’nin 60 km/sa hız sınırını aşıp aşmadığıdır” diyerek, bunun başka bir yolla da tespit edilebileceğini belirtti.
En kısa teorik mesafe ve Gasly’nin iki döngü arasındaki geçiş süreleri (sırasıyla 1.604 ve 1.602 saniye) dikkate alındığında, hızları 58,7 km/sa ve 58,8 km/sa olarak hesaplandı.
Ancak, aracın genişliği ve pit yolundaki ekipman veya diğer engeller nedeniyle bu mesafenin tamamen alınması pratikte mümkün değildi.
Yine de, F1’in resmi zamanlama raporunda referans verilen formüldeki “ölçülen minimum mesafe” ifadesi dikkate alındı ve 2.615 cm’lik mesafenin esas alınması gerektiği sonucuna varıldı.
Hakemler, cezaları incelerken kendi geri hesaplamalarını gerçekleştirdi: Gasly tam olarak 60 km/sa hızla gitmiş olsaydı, kaydedilen sürelerde sırasıyla 2.673 cm ve 2.670 cm yol kat etmiş olacaktı ki bu, sistemin varsaydığı 2.692 cm’den daha kısa.
Elde edilen verilerle Gasly’nin her santimetrede tam olarak hangi mesafeyi geçtiği yüzde 100 kesinlikle belirlenemedi.
Ancak hakemler, mevcut verilere göre gerçek mesafenin sistemin varsaydığından çok daha kısa olduğu sonucuna “rahat bir tatmin” ile ulaştı ve Gasly’nin hız sınırını aşmadığına karar verdi.
Hakemler, Cezaları Yarış Sırasında Sorgulamıştı
Tüm bu detaylar, yarış sonrasında yapılan özel analizler ve yarış sırasında mevcut olmayan bilgiler sayesinde günler sonra ortaya çıktı.
Dikkat çekici şekilde, hakemler yarış esnasında hız ihlali cezalarını yarış kontrolüne sordu ve birden fazla pilotun tam olarak 60,1 km/sa hız kaydettirmesini alışılmadık buldu.
Bu, üçüncü ihlal – Franco Colapinto’nun cezası – sonrası yaşandı. Ancak kendilerine sistemde bir sorun olmadığı ve verilerin doğru olduğu bildirildi.
Bu, sistemin olması gerektiği gibi çalıştığı ve doğru verilerle beslendiği varsayımına dayanıyordu.
Ayrıca yarış sırasında gelen raporlarda, ihlalin pit yolunun tam olarak hangi kısmında gerçekleştiğine dair bir bilgi bulunmuyordu. Dolayısıyla hakemler, tüm ihlallerin pit girişine en yakın zamanlama bölgesinde gerçekleştiğinden habersizdi.
Ölçümdeki sapma, Alpine’in savunmasını oluşturmasıyla ortaya çıktı. FOM, kendi raporunu hazırlayarak “FIA’ya hakemlerin değerlendirmesine yardımcı olacak tüm ilgili bilgileri sağlama konusunda proaktif davrandı” ve mümkün olduğunca şeffaflık sağlamak için kapsamlı bir şekilde bilgi paylaştı.
Neden Yüzde 100 Kanıt Gerekmedi?
Hakemler, Gasly’nin hız sınırını kesinlikle aşmadığını yüzde 100 doğrulukla bilmiyor. Ancak bu seviyede bir ispat gerekmedi.
58,7/58,8 km/sa olarak hesaplanan hızlar, teorik en kısa mesafe olan 2.615 cm üzerinden elde edildi ve bu mesafe pratikte tamamen alınamıyor. Alpine’in pit yolunu ölçüm çarkı ile ölçmesi veya aracın kendi hız verilerini sunması gibi diğer veriler ise kalibrasyon güvenilirliği nedeniyle dikkate alınmadı.
Dolayısıyla kesin hız değeri tam olarak ifade edilemiyor. Hakemlerin kanaati, zaman tutma sisteminin yanlış bir pozitif sonuç verdiği ve Gasly’nin “aracın genişliği ve teorik en kısa güzergahı kullanmamış olma ihtimali hesaba katılsa dahi” hız sınırını aşmasının mümkün olmadığı yönünde oldu.
Hakemler, “Hızın hesaplanmasında kullanılan mesafe ile gerçekten alınabilen ve alınmış gibi görünen mesafe arasında hâlâ önemli bir fark var” değerlendirmesinde bulundu.
FIA içinde ve FIA Uluslararası Temyiz Mahkemesi uygulamalarında, adli kararlar için gereken ispat seviyesi “rahat bir tatmin” olarak adlandırılıyor ve “güçlü ve net bir kanaat” anlamına geliyor.
Çoğu adli sistemde, en düşük ispat seviyesi “olasılık üstünlüğü” (yani “olması daha muhtemel”) olarak kabul edilirken, en yüksek seviye ise genellikle ceza davalarında aranan “makul şüphenin ötesinde” yani neredeyse mutlak kesinliktir.
Bu olayda hakemler, kararın “rahat bir tatmin” seviyesini karşıladığını ve kanıtların “makul şüphenin ötesine yaklaştığını” oybirliğiyle belirtti.
Diğer Sürücüler İçin Ceza İptali Mümkün Değil
Gasly’nin aksine, yarışta ceza alan diğer pilotlar için herhangi bir değişiklik yapılmayacak. Gasly, iki pilotun ceza alması sayesinde üçüncülüğü elde etti.
Lewis Hamilton, George Russell, Franco Colapinto ve Oscar Piastri, aynı bölgede 60,1 km/sa hız kaydı nedeniyle ceza aldı. Russell ve Piastri, ceza almasalar Gasly’nin önünde finiş görecekti.
Hakemler, “Bu ihlallerin gerçekten yaşanıp yaşanmadığı konusunda şüphesiz sorular kalacaktır” ifadesini kullandı. Ancak kurallarda, yarış sırasında çekilen cezaların geri alınmasına olanak sağlayan bir düzenleme bulunmuyor.
Söz konusu pilotlar cezalarını yarış içinde çektiği için, Gasly’nin sonradan silinen zaman cezasında olduğu gibi bir değişiklik yapılamıyor ve haklarını kullanarak itiraz süresini de kaçırmış durumdalar.
Yine de herhangi bir takımın temyize gidip gitmeyeceği belirsizliğini koruyor. McLaren ve Red Bull, bu konuda FIA’ya başvurmayı değerlendirdiklerini açıkladı.
McLaren, Oscar Piastri’nin cezasının geriye dönük olarak silinmesini veya bu yolla bir avantaj elde etmeyi beklemiyor. Ancak Red Bull ve Racing Bulls ile birlikte, Gasly’nin cezasının kaldırılmasıyla daha iyi bir sonucun ellerinden alınmasına itiraz etti. Bu nedenle FIA incelemesine katılarak Gasly’nin cezasının geçerli kalması gerektiğini savundular.
Red Bull, zamanlamanın hafta sonu boyunca tutarlı olduğunu, normal prosedürlerin izlendiğini ve takımların sistemlerini mevcut yönteme göre ayarladığını öne sürdü. McLaren ise takımların pit yolu hız hesaplamalarındaki kusurların farkında olduğunu ve pilotlarını buna göre yönlendirdiğini belirtti.
Takımlar hakemlerin yeni kararını engelleyemedi. Şimdi, bu kararın geri çevrilmesi için gerçek bir şans olup olmadığına karar vermeleri gerekiyor.
Kaynak: The Race // https://www.the-race.com/formula-1/the-missing-centimetres-that-forced-f1s-stunning-gasly-penalty-u-turn/
