F1’in “aptalca” hız sınırı 2027’de değişecek mi? Sollamayı zorlaştıran kural neden var?

F1’in “aptalca” hız sınırı 2027’de değişecek mi? Sollamayı zorlaştıran kural neden var?
#attachment_caption
0
TRF1.net'i Google'da tercih edilen F1 ve Motor Sporları Haber Kaynağı olarak ekler misiniz?

FIA, Formula 1’de sollamayı artırmak için fikirleri takımlarla görüşecek. Bu adım, Lewis Hamilton’ın “aptalca” diye nitelediği ve 2027’de daha da can sıkıcı hale gelmesi muhtemel bir hız sınırına yönelik eleştirilerinin ardından geliyor.

Sollama neden azaldı?

2026 sezonunun başında “yoyo yarışı” diye anılan, araçların sürekli birbirini geçtiği bir sollama bolluğu yaşanmıştı. Bunun nedeni araçlar arasındaki büyük enerji farklarıydı; takımlar ve pilotlar batarya yönetimini daha iyi kavradıkça bu fark azaldı. Monza ve yağmurun etkilediği Interlagos gibi kaotik yarışlar dışında sollama belirgin biçimde düştü.

TRF1.net'in Android - IOS mobil uygulamasını indirdiniz mi?

Yoyo savaşlarının azalması, sollamanın daha çok F1’in Overtake Mode sistemine bağlı kalması demek. Bu sistemin, birbiriyle savaşan araçlar arasında bir güç farkı yaratması gerekiyordu; ancak gereken desteği sağlamaktan çok uzak. Brezilya’daki son yarışta pilotlar, Overtake Mode’un takip eden araca yalnızca 0,1-0,2 saniyelik bir fayda sağladığını, yani neredeyse ihmal edilebilir olduğunu hissetti.

Meksika’da ortaya çıkan “hız sınırı”

2026’nın Monako dışında en az sollama görülen yarışı olan Meksika Grand Prix’si, ikinci bir sınırlayıcıyı da açığa çıkardı: Kurallardaki, araçlar 350 km/s’ye ulaştığında enerji kullanımını kesen etkin bir hız sınırı. Mevcut kurallara göre bir pilotun enerji kullanımı 290 km/s’nin üzerinde 350 kW’tan azalmaya başlıyor ve 345 km/s’de bataryadan hiç güç kullanımına izin verilmiyor. Overtake Mode’u olan pilotlar için tam 350 kW, 337,5 km/s’den itibaren azalmaya başlıyor ve 355 km/s’de sıfıra iniyor.

Hamilton, Meksika yarışının ardından Max Verstappen’e liderlik için daha sert meydan okuyamadığı için yakındı. Slipstream’de öndeki araca yaklaşırken güç kaybetmenin “aptalca” olduğunu, çünkü bunun sollamayı zorlaştırdığını belirten Hamilton, yarıştan sonra medyaya, “Arkada olduğunuzda ve slipstream’de biraz daha gücünüz varken en saçma şey bu. Geçmek için bu sınırın ötesine gidebilmeniz gerekir ki sollama şansınız olsun.” dedi.

Bu hız sınırı sorununun bu hafta sonu Las Vegas’ta da ortaya çıkması muhtemel; Strip boyunca uzanan uzun düzlük araçları 350 km/s bölgesine, yani sınıra taşıyor. The Race’in edindiği bilgiye göre Hamilton, Brezilya Grand Prix’sinin Cuma gecesi pilotlar toplantısında hız sınırını gündeme getirdi ve yarışların sıkıcı hale gelmemesi için 2027’de değişiklik gerektiğini söyledi. Bu, pilotlar ile FIA arasında daha geniş bir tartışmayı tetikledi ve FIA neleri değiştirebileceğini gözden geçirmeyi kabul etti. FIA’nın, gelecek yıl için nelerin iyileştirilebileceğini değerlendirmek üzere ilgili teknik ve sportif danışma komitelerinde takımlara danışması bekleniyor.

Hız sınırı ile ilgili azaltma kuralları yayımlanan 2027 teknik düzenlemelerinden çıkarıldı; ancak yalnızca takımların erişebildiği kitap dışı bir alana taşındıkları için yürürlükte kalmaya devam edecekler.

Sınırı kaldırmak neden o kadar basit değil?

Üst hız sınırını kaldırmak basit bir çözüm gibi görünse de durum biraz daha karmaşık. F1’de etkin bir hız sınırı fikri tuhaf görünebilir, ancak 2026 kuralları şekillenirken sağduyuya dayanan bir karardı. Yeni güç ünitelerinin daha büyük bataryalarıyla güç ve tork iletimi, virajlardan maksimum hıza hızlı ivmelenmenin yolunu açtı. Mercedes takım patronu Toto Wolff geçen yılın Ağustos ayında, “Tüm enerjiyi tek bir düzlükte kullanırsanız bu araçları 400 km/s’ye çıkarabilirsiniz.” demişti.

Güç kullanımında ani düşüşleri önleyen bir azaltma oranı, araçların 400 km/s gibi bir zirveye ulaşmasını engelleyerek düzlüklerdeki performans profilini yumuşattı; ancak hız sınırının 350 km/s civarında belirlenmesini gerektiren başka unsurlar da vardı. Birincisi, bu hızın, çoğu F1 pistinin güvenlik açısından onaylandığı bölgede olması. Bundan çok daha hızlı virajlara giren araçlar, kaçış alanlarının yeterince büyük olmaması konusunda endişe yaratabilir. İkincisi, 2026 kuralları ilk şekillenirken pilotların kendileri de 400 km/s’ye yakın hızda tekerlek tekerleğe mücadelenin riskleri hakkında endişelerini dile getirmişti; bu yüzden FIA’dan, fazla hızlı sayılan hızlara ulaşılmasını engelleyecek bir sınır koymasını istediler.

Bu iki sorun hâlâ geçerli; dolayısıyla sollamayı iyileştirmenin cevabı hız kısıtlamasını silmek değil. Kaynaklara göre sınır tamamen kaldırılırsa, amaçlananın tersine sollamayı daha da zorlaştırabilir: Araçlar viraj çıkışında daha yüksek tepe hıza daha erken ulaşır ama enerjileri çok daha çabuk biter. Sonra düzlükte ek batarya gücü ve sollama için gereken enerji farkı olmadan, düşük hızla seyrederler.

Sollama için ne kadar hız farkı gerekiyor?

Sollama şansı yaratmak için, takip eden pilot ile öndeki araç arasında büyük bir hız farkı yaratılması gerekiyor. Önceki kurallar döneminde bu fark DRS ile sağlanıyordu ve 30 km/s’ye varan hız farkları yaratıyordu; sollamanın gerçekleşmesi için gerekli seviyeye yakın bir değerdi. Basit bir hesapla, bir araç kilometrelik bir düzlüğe rakibinin bir saniye gerisinde girerse, onu geçmek için hız farkının 25-35 km/s arasında olması gerekir. 320 km/s’de teorik olarak gereken fark 28,4 km/s, 350 km/s’de ise 34 km/s.

Şimdi DRS avantajı kalmadı, çünkü tüm araçlarda düz hat modu var; F1’in Overtake Mode’unun sağladığı fark da gereken seviyenin çok altında. Hamilton’ın Meksika’daki örneğinde onunla Verstappen arasındaki en yüksek fark yalnızca 10 km/s’ye ulaştı; araçlar 350 km/s’ye yaklaşırken ek batarya gücü azalınca Hamilton’ın kazancı yalnızca 8 km/s’ye düştü.

Asıl sorun: Enerjiye aç araçlar

Düzlüklerde sollamanın zorluğu yalnızca hız sınırıyla ilgili değil; çünkü araçlar her pistte 350 km/s bölgesine girmiyor. Overtake Mode’un etkisini sınırlayan önemli bir unsur, 2026 araçlarının çok fazla enerjiye aç olması: Tepe güçte, hız farkını yaratacak kadar uzun süre çalışamıyorlar. Bu yılın kurallarında Overtake Mode, öndeki aracı geçmek için 0,5 MJ ek enerji hakkı sunuyor. Bu miktar, normal 3,5 MJ ile kuramsal olarak sahip olunan 10 saniyenin ötesinde tam 350 kW gücü yalnızca ek 1,43 saniye sürdürmeye yetiyor.

Anlaşıldığı kadarıyla bazı üreticiler bu yıl Overtake Mode’u 0,5 MJ’un üzerine çıkarmaya açıktı, ancak bazılarının toplam şarj durumu sınırını 4 MJ’un ötesine çıkarmak istememesi nedeniyle direnişle karşılaştı. İzin 4,5 ya da 5 MJ’e çıkarılsaydı Overtake Mode daha güçlü olabilir ve daha büyük bir güç ve hız farkı yaratabilirdi.

2027 motorları işi nasıl değiştirecek?

FIA ile takımlar arasındaki görüşmelerde, 2027 motorlarının etkisinin hesaba katılması gerekiyor. F1’in motor kuralları, araçların enerjiye daha az aç olması için gelecek sezon için ayarlanıyor. Bu, yakıt akış hızının ve turbo basıncının artırılmasıyla içten yanmalı motorun güç katkısı yükseltilerek sağlanıyor. Kurallar, yarışlarda normal çalışırken 300 kW azami güce sahip araçlarda Overtake Mode açıkken 350 kW’a kadar güç verilmesini zaten öngörüyor. Bataryanın şarj durumu farkı ise 4 MJ’den 4,5 MJ’e çıkarıldı. Ancak Overtake Mode’un sunduğu 0,5 MJ’lik destek şu anki haliyle kalıyor.

Büyük olasılıkla yapılması gereken, yeni araçların nasıl çalışacağına dair gerçek bir simülasyon değerlendirmesi; özellikle gelecek yıl daha yüksek tepe hızlara sahip olmaları ve dolayısıyla 350 km/s sınırına daha sık yaklaşmaları olasılığı göz önüne alındığında. Bu da Meksika sorununun çok daha fazla pistte devreye girme riski taşıyor.

Hamilton, Brezilya’da FIA ile yaptığı görüşmelerin ardından 2027’de daha fazla sollama olanağı sağlayacak çalışan bir çözümün “umarım” bulunabileceğini söyledi. The Race’in sorusuna Hamilton, “Bunu doğru yapmak çok önemli. Bence yarışları daha iyi hale getirir.” diye yanıt verdi.

Kaynak: The Race

562950 Puan
Yazarın Profili

TRF1.net haber servisi; Yabancı kaynaklardaki F1 ve motor sporları gelişmelerini Türkçeye uyarlar ve editör denetiminde yayınlar. Editör: Abdullah Çelik.