Formula 1’in Ruanda’da grand prix düzenlemek için yaptığı 10 yıllık anlaşma, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden sert tepki aldı. Dışişleri Bakanı Thérèse Kayikwamba Wagner, bu adım konusunda Stefano Domenicali’yi “uyardığını” açıkladı.
Anlaşma uyarınca Afrika Grand Prix’si, Kigali’nin yaklaşık 40 kilometre güneyindeki Bugesera’da, özel olarak inşa edilecek FIA Grade 1 pistinde yapılacak. Yarışların 2030’ların başında başlaması bekleniyor.
Pisti Hermann Tilke’nin firması, Alexander Wurz ile birlikte tasarlıyor. Lisans bedeli ve inşaat maliyetleri dahil anlaşmanın mali ayrıntıları ise açıklanmadı.
F1, bu adımı “her yerleşik kıtada yarışma” yönündeki uzun süredir devam eden hedefin gerçekleşmesi olarak sunuyor. Afrika’daki hayran sayısının 100 milyonu aştığı tahmin ediliyor ve F1, bu tür organizasyonların ev sahibi bölgelere kalıcı ekonomik, turizm ve altyapı faydaları getirdiğini savunuyor.
Ancak Birleşmiş Milletler, Ruanda’ya ait binlerce askerin M23 isyancı grubuyla birlikte Kongo’nun doğusunda faaliyet gösterdiğini belgeledi. Raporlarda isyancılara yer-hava füzeleri, silahlı insansız hava araçları ve GPS güdümlü havan mermileri sağlandığı ayrıntılı olarak anlatılıyor.
BM Güvenlik Konseyi, Ruanda’dan güçlerini çekmesini resmen talep etti. Çatışmalar ülke genelinde yedi milyondan fazla kişiyi yerinden etti; bunların 2,5 milyondan fazlası yalnızca Kuzey Kivu’da.
BM ile Global Witness’in ayrı soruşturmalarında ise isyancıların elindeki Kongo topraklarından yağmalanan koltan gibi minerallerin Ruanda’ya kaçırıldığı, resmi ihracat arzına karıştırıldığı ve oradan uluslararası izabe tesislerine ulaştığı öne sürüldü.
Ruanda, M23 ile herhangi bir askeri bağı olduğunu reddediyor ve mineral kaçakçılığı iddialarını da kabul etmiyor. Ülkedeki asker varlığını FDLR milisine karşı savunma amaçlı bir eylem olarak tanımlıyor.
İnsan hakları örgütleri ise Cumhurbaşkanı Paul Kagame yönetimini, yüksek profilli sponsorluklar ve etkinliklerle uluslararası imajını parlatmak, bu sırada ülke içinde bağımsız medyayı, muhalefet partilerini ve sivil toplumu kısıtlamak anlamına gelen “spor yoluyla imaj aklamakla” suçluyor.
Wagner, anlaşma yapılmadan önce itirazlarını F1’e ilettiğini söyledi.
Wagner, The Athletic’e yazılı bir açıklama yaptı: “Şubat 2025’te Stefano Domenicali’yi ve F1 yetkililerini, Ruanda’nın grand prix düzenlemesine izin vermenin ahlaki olarak savunulamaz olacağı konusunda uyardım. DKC, Formula 1’in Afrika’ya dönüşünü memnuniyetle karşılıyor; ancak Paul Kagame’ye bu platformu vermek, ülkemizdeki yıkıcı savaşı körükleyen hükümete sahip otoriter bir liderin imajını parlatmaya yardımcı olur. DKC’deki ardı ardına gelen savaşlar milyonlarca can aldı ve İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana yaşanan en ölümcül çatışmalar arasında yer alıyor. Bugün de siviller öldürülüyor, kötü muameleye uğruyor ve evlerinden sürülüyor. Kongo minerallerinin yasa dışı biçimde işletilmesi doğrudan Ruanda’ya yarar sağlıyor: DKC’den alınan mineraller Ruanda’ya kaçırılıp buradan ihraç ediliyor; bu da çatışmayı sürdürmeye yardım ederken gelir sağlıyor. Bu aynı zamanda F1’in izleyicilerine ve destekçilerine sporun gerçekte neyi savunduğunu göstermesi için de bir fırsat. Yarışı düzenlemek için kullanılan paranın çatışmayla bağlantılı minerallerden ya da Kongo kaynaklarının sömürülmesinden gelmediğine dair güvenilir, bağımsız garantiler talep etmeli.” dedi.
Ruanda kararına gelen diğer tepkileri Güney Afrikalı bakanın sert yanıtı ve Af Örgütü’nün “imaj aklama ödülü” çıkışı haberlerimizde okuyabilirsiniz.
Kaynak: RacingNews365 // https://racingnews365.com/f1-handed-morally-indefensible-warning-before-rwanda-decision
