Formula 1 Monaco Grand Prix hafta sonunda en büyük sürpriz, Mercedes pilotu Kimi Antonelli’nin Ferrari’nin favori olarak gösterildiği yarışta pole pozisyonunu ve zaferi alarak şampiyona liderliğini pekiştirmesi değil, pist dışında yaşandı.
Asıl büyük gelişme, FIA’nın pazar günü üreticilere gönderdiği ve ilk Ek Geliştirme ve Güncelleme Fırsatları (ADUO) dönemine dair analizinin sonucunu bildiren not ile ortaya çıktı.
2026 kuralları kapsamında getirilen “yakalama mekanizması”, hafta sonu boyunca üreticilerin merakla beklediği ana gündem maddesiydi. Üreticiler, FIA’nın analizinin ardından güç ünitesi geliştirmelerine ne kadar zaman ve bütçe ayırabileceklerini kesin olarak öğrenmek istiyordu.
Sezon boyunca alışılmadık bir tablo oluşmuş, üreticiler sistem gereği geride olduklarını kanıtlayarak daha fazla geliştirme hakkı elde etmeye çalışmıştı. FIA’nın bulguları, Mercedes’in gerisinde kalan grubu öne taşıyacak kritik bir adım olarak görülüyordu.
Bir üretici ne kadar geride kabul edilirse, harcama ve test tezgahı saatlerinde o kadar fazla hakka sahip oluyor ve bu sayede aradaki farkı kapatma şansı artıyordu.
Üreticilere Cenevre’den gönderilen ve “Güç Ünitesi Üreticilerine FIA Tarafından ADUO Statüsünün Onayı” başlığını taşıyan kısa, tek sayfalık notta, her birinin sıralamadaki konumu ve referans olarak belirlenen motor üreticisine göre durumu açıklandı.
Notta detaylara girilmeden, takımlar sistemin temel kurallarına göre üç kategoriye ayrıldı. Buna göre, yüzde 2’den fazla geride olan üreticiler bu sezon ve gelecek sezon birer güncelleme hakkı elde ederken, yüzde 4’ten fazla geride olanlar bu yıl ve gelecek yıl ikişer güncelleme hakkına sahip oldu.
Listede hangi üreticinin referans alındığı ve diğerlerinin kaç güncelleme hakkına sahip olduğu (maksimum iki) açıkça belirtildi.
Sonuçlar şöyle oldu:
Red Bull: referans güç ünitesi
Mercedes: bir güncelleme hakkı
Ferrari, Audi, Honda: iki güncelleme hakkı
Daha karmaşık harcama ve test tezgahı saatleri ile ilgili detaylara (örneğin Honda’nın yüzde 10’dan fazla geride olması halinde 19 milyon dolar ek bütçe hakkı gibi) IP nedenleriyle yer verilmedi.
Ancak bu temel bilgiler bile padokta büyük yankı uyandırdı, zira alınan kararların etkileri oldukça büyük.
Son dönemde “sürpriz” bir sonuç çıkabileceği fısıltıları dolaşsa da, nihai karar açıklandığında birçok padok kaynağına göre sonuçlar oldukça tuhaf karşılandı.
Çünkü Mercedes’in sezon boyunca baskın olduğu ve güç ünitesinin referans kabul edildiği bir yılda, aslında geride kalanları öne taşımak için tasarlanan sistem, en iyi olanın daha da güçlenmesine kapı aralamış oldu.
Red Bull ve Ferrari İçin Büyük Darbe
Mercedes’in ana rakiplerinin en büyük umudu, bu değerlendirme ile öne yaklaşabilmekti.
Pist üstündeki sonuçlara bakarak Mercedes’in referans güç ünitesi olduğuna inanan Red Bull ve Ferrari için, ekstra güncelleme hakları aradaki farkı kapatmak adına kritik öneme sahipti.
Ancak bu umutlar, Mercedes’in de güç ünitesini geliştirme hakkı almasıyla sona erdi.
Mercedes’in bu yıl ve 2027 için elde ettiği ekstra güncelleme hakkı, referans güç ünitesini daha da ileri taşıyabilecek çok sayıda yeni geliştirme ve öğrenimi beraberinde getirecek.
Red Bull, tamamen yeni içten yanmalı motorunun en iyi olarak kabul edilmesinden gurur duysa da, artık geliştirme yapamayacak olması ve diğerlerine göre daha az harcama/test hakkına sahip olması büyük bir dezavantaj yarattı.
Dahası, sistemin işleyişi gereği Mercedes, geliştirme kaynaklarını ve testlerini artırıp, güncellemeleri piste getirmeyi istediği zamana bırakabilecek. Böylece Red Bull “referans” olarak kalmaya devam edecek ve gelişim şansı kısıtlanmış olacak.
Red Bull takım patronu Laurent Mekies, yakın zamanda fabrikanın kapılarını açtığı bir etkinlikte, güç ünitesinin en iyisi olduğu iddiasına karşı çıkmış ve geliştirme hakkına güveniyordu. “Gördüğümüz kadarıyla Mercedes, çoğumuzdan çok daha ileride,” diyerek Red Bull’un üç ondalık geride olduğunu belirtmişti.
Mekies, Monaco’da FIA’nın ADUO kararıyla ilgili konuşmak istemedi. Ancak bunun “geçici” bir karar olduğunu söylese de, imzalı bir belge olması nedeniyle kararın kesinleştiğini kabul etti.
Ferrari için de bu sezon ve gelecek sezon ikişer güncelleme hakkı verilse de, Mercedes’in her yıl birer güncelleme hakkı elde etmesi, Ferrari’nin göreceli olarak ilerlemesini sınırlayacak.
Bu durum, Ferrari’nin artık “sabit bir hedefi” kovalamadığı anlamına geliyor. Mercedes’in elinde gizli geliştirmeler varsa, Ferrari ekstra geliştirme fırsatlarına rağmen aradaki farkı kapatamayabilir.
ADUO sonucu, Mercedes’in rakiplerinin umduğunun aksine, mevcut durumu koruyabilir veya rakiplerin daha da geriye düşmesine yol açabilir.
Yakalama Mekanizmasının Sonuçları
Sistemin rakiplerin arayı kapatmasını sağlayacak bir araç olarak görülmeye başlanması, Mercedes takım patronu Toto Wolff’un da birkaç hafta önce tepkisini çekmişti.
Wolff, ADUO’nun asıl amacından saparak, rakiplerin avantajı kapatmasına yönelik bir araca dönüşmesini istemediğini açıkça belirtmişti. Özellikle Ferrari’nin bu yolu kullanarak Mercedes’in avantajını azaltmayı hedeflemesiyle ilgili olarak, “ADUO’nun ilkesi, geride olan takımların aradaki farkı kapatmasına izin vermekti; öne geçmelerine değil,” ifadesini kullanmıştı.
Wolff, “Eğer ADUO kararları mevcut rekabet sıralamasına müdahale ederse, bu beni şaşırtır ve hayal kırıklığına uğratır,” demişti.
Ancak şimdi, sistemin pistteki tabloya uymayan sonuçlar doğurması nedeniyle, ADUO’ya yönelik tepkilerin artması bekleniyor.
ADUO’nun yalnızca içten yanmalı motor gücüne göre belirlendiği, enerji geri kazanım ve dağıtımı ile batarya verimliliği gibi tur zamanı üzerinde kritik etkisi olan unsurların hesaba katılmadığı uzun süredir biliniyor.
Ancak, geride kalan üreticileri öne taşımak için tasarlanan sistemin, aradaki farkı daha da açma ihtimalini ortaya çıkarmasıyla birlikte, kuralların yeniden gözden geçirilmesi talepleri gündeme gelebilir.
Kaynaklara göre, bu karar ADUO’nun tamamen kaldırılması veya performans ölçümünde yalnızca içten yanmalı motor gücüne değil, daha fazla unsura bakılması taleplerini tetikleyebilir.
FIA’nın tek koltuklu araçlar direktörü Nikolas Tombazis, birkaç hafta önce, kurumun sadece motor gücüne değil, daha karmaşık bir ölçüm yöntemi sunmayı önerdiğini ancak üreticilerin bunu kabul etmediğini açıklamıştı.
Ancak şimdi, bu temel kararın sonuçlarıyla birlikte, görüşlerin değişebileceği belirtiliyor.
Ve sistemde revizyonlar yapılması, FIA’nın da karşı olmadığı bir seçenek olarak masada duruyor.
Tombazis, nisan ayında yaptığı açıklamada, “Kişisel olarak parametrelerin biraz daha karmaşıklaştırılması fikrine oldukça açığım,” demişti.
F1’in 60/40 Planlarında Siyasi Gerilim
ADUO kararı, Formula 1’de daha kapsamlı kural değişiklikleri üzerine padokta yaşanan siyasi tartışmaların gölgesinde alındı.
FIA, şu anda F1’de içten yanmalı motor ile elektrikli güç arasındaki mevcut 50/50 oranını, gelecek yıl için 60/40 dengesine çekmeyi hedefliyor.
Ancak üreticiler, yakıt akışında yapılacak değişikliklerin yeni donanım gerektirmesi nedeniyle aceleyle bu değişikliğin hayata geçirilmesine sıcak bakmıyor. Mercedes ve Red Bull destek verirken, Audi maliyet kaygılarını öne sürüyor, Ferrari ise bunun ADUO üzerindeki etkilerinden endişe ediyor.
Ferrari’nin çekincesi, herkesin gelecek yıl için motor değişikliği yapmasına izin verilirse, Mercedes’in güç ünitesinde daha fazla geliştirme yapabileceği yönündeydi. Ferrari’ye göre, mevcut durumu korumak ve Mercedes’e ek özgürlük tanımamak daha doğru olurdu.
Ancak bu görüş, ADUO kapsamında Mercedes’in referans güç ünitesi olarak kabul edilip, herhangi bir homologasyon güncellemesi yapamayacağı varsayımına dayanıyordu.
Şimdi ise durum değişti ve Mercedes’in 60/40’a geçiş olsun veya olmasın geliştirme yapmasının önü açıldı.
Şu anda masada iki kural değişikliği önerisi değerlendiriliyor. FIA, üzerinde uzlaşmaya varılan değişikliklerin tüm üreticilerin desteğini almasını, bir veya iki üreticinin dışarıda kalmamasını istiyor.
En radikal öneri, içten yanmalı motor gücünün 2027 için 50 kW (yaklaşık 67 bg) artırılması. Yakıt akışındaki bu artış, ciddi donanım değişikliği gerektiriyor.
Kompromis öneri ise, Ferrari ve Audi’nin kabul etmeye hazır olduğu, ancak bazı üreticilerin yetersiz bulduğu şekilde, gelecek yıl mevcut donanımla 20 kW artış ve 2028’de tam 50 kW’a çıkılması.
ADUO duyurusuna kadar tüm üreticilerin üzerinde uzlaşacağı bir zemin oluşmamıştı.
Ancak, Mercedes’in artık her durumda geliştirme hakkı elde etmesiyle birlikte, Ferrari’nin öne geçmek için en iyi yolunun mevcut ADUO sistemi değil, tamamen yeni güç ünitesi tasarımları ve bir sıfırlama olabileceği düşünülüyor.
Bu hafta sonu düzenlenecek İspanya GP’sinde padokta yoğun siyasi hareketlilik bekleniyor.
Kaynak: The Race // https://www.the-race.com/formula-1/f1-shock-red-bull-aduo-verdict-consequences/
