Formula 1’de sanal güvenlik aracı (VSC) kuralları, Lando Norris’in İspanya Grand Prix’sinde yaşadığı olayın ardından takımların gündemine taşınacak.
Kaynaklara göre, Madrid’de yaşananların tetiklediği VSC kuralı tartışmalarının, F1’in bir sonraki Spor Danışma Komitesi (SAC) toplantısının gündemine eklenmesine kesin gözüyle bakılıyor.
Norris, İspanya’da rahat bir galibiyete doğru ilerlerken, pist üzerindeki parçalar ve Lance Stroll’ün duran Aston Martin’i nedeniyle “aşırı derecede şanssız” olarak nitelediği bir VSC periyodu ile büyük bir avantaj kaybetti.
Yarış kontrolü, Norris pit girişini geçtikten yalnızca beş saniye sonra VSC’yi devreye aldı ve bu durum, tüm rakiplerine avantajlı bir pit stop yapma fırsatı sundu.
Dahası, Norris pit alanına tekrar ulaşmadan saniyeler önce VSC sona erdi ve böylece lastik değişimi için tam 25 saniyelik pit alanı zaman kaybı yaşadı.
Norris, sıralamada geriye düştü ve ardından yaşanan yavaş pit stopu ise pozisyonunu etkilemedi. Üçüncü sırada finiş görmesine rağmen, pit stoplar sırasında pozisyonlar korunmuş olsaydı galibiyeti alacağı konusunda şüphe yoktu.
Yarış sonrası yaşananların adil olmadığını belirten Norris, bu deneyimin VSC kurallarında olası bir değişikliğe öncülük edebileceğini savundu.
Sky Sports F1’e konuşan Norris, “Bu, bir yarışı belirlememesi gereken bir kural. Bir yarış, en iyi performansı ortaya koyan, bölümünü uzatarak risk alan ve belki de sonradan gelen bir güvenlik aracıyla avantaj elde eden pilotun kazanması gereken bir mücadele,” ifadelerini kullandı.
McLaren takım patronu Andrea Stella da, İspanya’da yaşananların – yarış liderinin VSC koşullarında pit stop yapamayan tek araç olarak dezavantajlı duruma düşmesinin – kuralların gözden geçirilmesi için bir gerekçe olabileceğini belirtti.
Stella, “F1 camiasının, her şeyin olduğu gibi kalması mı yoksa daha fazla adalet sağlanacak bir değişiklik mi yapılması gerektiği konusunda daha geniş bir değerlendirme yapması gerekebilir,” dedi.
Ancak, yaşanan bu adaletsizliğe rağmen, kurallarda değişiklik için genel bir uzlaşının sağlanmasının zor olduğu, çünkü dengeleyici alternatiflerin geçmişte reddedildiği belirtiliyor.
Kolay Bir Çözüm Yok
VSC uygulamaları, FIA temsilcileri ve F1’in 11 takımının sportif yöneticilerinden oluşan Spor Danışma Komitesi’nde (SAC) ele alınacak.
Bu komite, sportif kurallarla ilgili sorunların tartışıldığı, gerekirse iyileştirmelerin kararlaştırıldığı ve FIA ile birlikte kural değişikliklerinin çerçevesinin oluşturulduğu bir platform olarak görev yapıyor.
SAC’den geçen bir öneri, onay için F1 Komisyonu’na, ardından FIA Dünya Motor Sporları Konseyi’ne iletiliyor.
SAC, tartışmalı konuları değişim isteği olup olmadığını görmek için değerlendirmeye alıyor ve VSC ile ilgili tartışmalar da bu kapsama girecek.
Ancak, kural değişikliği için harekete geçilebilmesi, Norris’in yaşadıklarının adaletsiz olduğu konusunda tüm temsilcilerin hemfikir olmasını gerektiriyor ve bu konuda görüş birliği sağlanamayabilir.
McLaren ve Norris, VSC sırasında pit stop yapma şansı bulamayan tek taraf olarak bu durumu adaletsiz bulacaktır. Ancak gerçekte bu tür olaylar, rastgele gelişen olaylara göre uygulanan prosedürler çerçevesinde yaşanıyor.
Kimse Stroll’ün 20. virajda kaçış alanına gireceğini, orada kalacağını ya da Fernando Alonso ile Carlos Sainz arasında 5. virajda yaşanan ve pistte temizlenmesi gereken parça bırakan kazayı öngöremezdi.
Bu olayların tam da o anda yaşanması ve VSC prosedürünün buna uygun şekilde uygulanması, Norris için en iyi ihtimalle şanssızlık; ancak adaletsizlik değil.
Stella, yarış kontrolünün VSC’nin zamanlamasını tamamen yarışın güvenli şekilde yönetilmesi gerekliliğine göre belirlediğini, herhangi bir yanlış uygulama olmadığını belirtti.
Ayrıca yaşananların daha çok talihsizlik olduğunu vurguladı.
“Bazen şanssızlık çok fazla yerde kullanılıyor ama bu olayda neredeyse matematiksel olarak şanssızlık tanımına uyuyor,” dedi.
Olası Değişiklikler
Ancak, kurallarda bir değişikliğin gündeme gelmesi halinde, VSC kurallarını değiştirmek için birkaç farklı yol bulunuyor.
Norris, sürücüler brifinglerinde VSC konusu gündeme geldiğinde alternatif çözümler üzerinde sıkça konuştuklarını belirtti.
“Geçmişte de birkaç kez konuştuk; en azından bir tur boyunca herkesin pit stop yapma fırsatı olması ya da pit girişinin kapatılması gibi. Sadece lastik patlaması gibi özel durumlar hariç kimsenin pite girmemesi sağlanabilir. Herkes için daha basit ve adil olacak birkaç yöntem var, ancak bu daha büyük bir tartışma,” ifadelerini kullandı.
Stella, takımların alternatif VSC seçeneklerini tartışmasını desteklese de nasıl bir iyileştirme yapılabileceği konusunda net olmadığını söyledi.
Ne yapılacağı konusunda “kararsız” olduğunu belirten Stella, VSC periyodunun uzatılarak tüm araçlara eşit pit stop şansı tanınması veya olduğu gibi bırakılıp “bazen şanslı, bazen şanssız” olunmasının iki temel seçenek olduğunu ifade etti.
The Race F1 Podcast’in yarış değerlendirme bölümünde Edd Straw, VSC periyotlarının tüm araçlara pit stop şansı tanıyacak şekilde uzatılması halinde, yarış kontrolünün asıl işi olan pist güvenliğini sağlamak yerine yarışın akışına müdahale etmek zorunda kalacağına dikkat çekti.
Ayrıca, sarı bayrak koşullarını yeşil bayrak yarışına tercih etmenin mantıksız olacağı vurgulandı.
Bir diğer seçenek ise Formula 2’de olduğu gibi, zorunlu pit stopların sadece tam güvenlik aracı periyodunda yapılmasına izin verilmesi, VSC sırasında yapılan pit stopların ise zorunlu lastik değişimi olarak sayılmaması olabilir.
Bu yöntem, VSC sırasında pit stop yapmayı cazip olmaktan çıkarabilir; ancak yarışta birden fazla pit stop gerektiren bir strateji izlendiğinde veya VSC sırasında kazanılan zaman başka bir avantaja dönüşebileceğinden, pit stop şans faktörünü tamamen ortadan kaldırmayacaktır.
Böylesi bir değişiklik, sorunu başka bir alana kaydırabilir ancak tamamen çözmeyebilir.
Belki de en iyi çözüm, VSC devreye girdiğinde pit alanının tamamen kapatılması olacaktır.
VSC, pistteki güvenlik sorunları giderilirken araçlar arasındaki zaman farkını dondurmak için tasarlanmış bir uygulama. F1 ve FIA, bu koşullarda tüm pit stopları yasaklarsa, kimse VSC’den avantaj elde edemez.
Bunun dezavantajı ise, VSC devreye girdiğinde pitte olan araçların ne olacağı; bu araçlar avantajlarını koruyacak mı yoksa VSC sonuna kadar pitte mi bekleyecekler sorusunu gündeme getiriyor.
IndyCar’dan Bir Uyarı
VSC kurallarında mükemmel bir çözüm bulmak çok zor ve belki de imkânsız.
Buna benzer bir sorunu çözmeye çalışan ve başarısız olan bir diğer üst düzey tek koltuklu seriden, F1’in ders çıkarması gerektiği belirtiliyor.
IndyCar, liderlerin yarışlarının güvenlik aracı periyotlarında bozulmasını önlemek için sarı bayrak uygulamalarını değiştirme kararı aldı ve sonrasında bu kuralları geri çekmek zorunda kaldı.
Her ne kadar VSC uygulaması olmasa da, IndyCar, güvenlik aracı periyotlarında – “caution” veya “full course caution” olarak adlandırılıyor – yaşanan benzer bir sorunu çözmek için, liderlerin güvenlik aracı zamanlamasından dezavantajlı duruma düşmesini önlemeyi amaçladı.
IndyCar, pistte mahsur kalan bir araç güvenli bir noktadaysa olayları lokal sarı bayrakla yönetmeye, tüm araçların pit stop yapmasına zaman tanıdıktan sonra tam güvenlik aracı uygulamasına geçmeye başladı.
Ancak bu politika, bu yıl Indianapolis yol pisti yarışında Alexander Rossi ana düzlükte durduğunda ve bir turdan fazla süre boyunca güvenlik aracı çağrılmadığında eleştirilerin odağı oldu. Rossi, kendisinin tehlikeli bir pozisyonda olduğunu ve güvenlik aracının hemen devreye girmesi gerektiğini savundu.
IndyCar, eleştiriler üzerine yaklaşımını değiştirdi ve uygulamayı eski haline döndürdü. Artık güvenlik aracı çağrısı yapılırken pit penceresi dikkate alınmıyor.
IndyCar, liderlerin yarışının bozulmaması için yaptığı değişiklik nedeniyle başlangıçta övgü almış, sürücülerin uzun süredir baskısı sonucu yarış yönetiminde bu tür bir düzenlemeye gitmişti.
Ancak F1’de de görüldüğü üzere, bu tür zor kararların her zaman artı ve eksileri bulunuyor ve nihayetinde güvenlik öncelikli olmalı; sonuçlar bazen adaletsiz hissettirse de.
Kaynak: The Race // https://www.the-race.com/formula-1/f1-virtual-safety-car-rule-lando-norris-no-easy-fix/
