Olağanüstü araç kontrolü ve etkileyici hız, Ayrton Senna’yı Formula 1 yolunda ve Toleman takımıyla geçirdiği çaylak sezonunda geleceğin şampiyonu olarak öne çıkaran iki temel özelliktir.
Ancak Senna, ilk F1 transferi olan Team Lotus’a geçişinin ardından, daha deneyimli rakiplerini düzenli olarak zor durumda bırakarak Formula 1’de gerçek anlamda iz bırakmaya başladı.
Bu hikaye, The Race’in yeni F1 tarih podcast’i F1 Rewind’ın ikinci bölümünde Edd Straw ve Mark Hughes tarafından ele alınıyor. Podcast, grand prix yarışlarının en büyük hikâyelerine (ve o dönemlerin pilot ve takımlarına) yeni bir bakış açısıyla yaklaşarak, geçmişte gündeme gelmeyen ayrıntıları gün yüzüne çıkarıyor.
Senna’nın Lotus yılları, McLaren’a transferi öncesinde bir nevi staj niteliği taşırken, aynı zamanda çözülmeye başlayan Lotus takımının son büyük çıkışı oldu. Bu dönemde Senna, Formula 1’in elit isimlerinin başına ciddi anlamda bela olmayı başardı.
Hızlı Yükselen Genç Bir Pilot
Gelecekte üç kez dünya şampiyonu olacak Senna, 1983’te şampiyonluk yaşadığı Britanya Formula 3 sezonunda ve öncesinde dikkatleri üzerine çekti. Ron Dennis, Senna’ya uzun vadeli McLaren bağlılığı karşılığında F3 sezonunun finansmanını teklif etti. O sezon Senna, Williams (1984 için koltuk yoktu) ve Brabham takımlarıyla testlere de katıldı.
Ancak Senna, her şeyden önce kendi kaderini kontrol etmek istiyordu ve ilk adım olarak Toleman’ı seçti. Üç yıllık bir anlaşma ve yaklaşık 100.000 £ civarında mütevazı bir serbest kalma maddesiyle yola çıktı.
Senna, çaylak sezonunda elbette dikkatleri üzerine çekti. Kırmızı bayrakla durdurulan Monako Grand Prix’sinde elde ettiği ikincilik başta olmak üzere Brands Hatch ve Estoril’de aldığı podyumlarla büyük beğeni topladı.
Böylece Toleman anlaşması, Lotus’un da ilk sezonunda ilgilendiği Senna’nın bu takıma katılışını sadece 1985’e ertelemiş oldu. Burada bir sorun yoktu; Senna kontratı imzalamıştı ve Lotus, serbest kalma maddesinin şartlarını yerine getirmişti.
Sorun, Senna’nın transferi açıklanmadan önce Toleman’a haber vermemiş olmasıydı. Ancak bu durum, Straw’ın da belirttiği gibi, Senna’nın ne kadar proaktif olduğunu ve daha şimdiden hiçbir takımın kontrolüne girmek istemediğini gösteriyordu.
Hughes, Senna’nın F3 sezonunu yakından izleyenlerden biri olarak hikâyeyi şöyle anlatıyor:
“[Senna] kariyerini planlarken son derece acımasız ve stratejikti. Bunu alt serilerde de görmüştük. Bağımsızlık istiyordu ve o an için en rekabetçi aracı elde etmek adına gerekirse her şeyi yapmaya hazırdı.”
Straw ise şöyle ekliyor: “Kontratlarda ve detaylarda oldukça etkin rol oynuyordu. O dönemde bile, kontrat görüşmelerinde oldukça titiz davrandığına dair hikâyeler var. Sadece imzalayıp geçmiyordu; her şeyin üzerinde duruyordu. Bence bu, Senna’nın o dönemden itibaren sahip olduğu önemli bir özelliğiydi. Lotus’ta olması gerektiğini biliyordu ve biraz karmaşa çıkmasına da hazırlıklıydı.”
Senna: Düzeni Bozan Pilot
Belirtildiği gibi, bu süreç Senna’nın adımlarını yalnızca bir yıl geciktirdi. Toleman, 1984 sezonunun sondan üçüncü yarışı olan Monza’da Senna’yı kadro dışı bıraktı. Bu durum, Senna’ya transfer sürecinde doğru sıralamayı izlememenin dersini vermiş olabilir.
Ancak Lotus’a büyük bir şöhretle katıldı ve bu ününü fazlasıyla hak etti. Belki hemen değil; sezonun açılış yarışı olan Brezilya Grand Prix’sinde takım arkadaşı Elio de Angelis’in gerisinde kalsa da, Lotus’taki ikinci yarışında ilk grand prix zaferini elde etti ve bu, 41 galibiyeti arasında en iyisi olarak gösterildi.
Hughes, “Kendisi de öyle düşünüyordu. Tüm galibiyetleri arasında en büyüğü olduğunu söylüyordu. Yağmurda, baştan sona lider götürdü, en hızlı turu rakiplerinden yaklaşık üç çeyrek saniye daha hızlı attı. İkinciye bir dakika fark attı. Kim olduğunu olağanüstü şekilde gösterdi. O seviyede bir pilotla karşı karşıyasınız,” ifadelerini kullandı.
1985’teki Lotus 97T, bir önceki yıl sürdüğü Toleman’a kıyasla kesinlikle daha rekabetçiydi ancak Senna, aracı olduğundan daha iyi gösteriyordu. (Sonuçta bu araç, aerodinamik olarak Lotus’un 1983’te kullandığı şasiye çok benziyordu ve 1987’deki son sezonuna kadar da çok fazla değişmemişti.)
Bu nedenle rekabetçi olabilmek için Senna’nın akıllıca hareket etmesi gerekiyordu. Bu da, başta takım arkadaşı de Angelis olmak üzere, çevresindeki yerleşik pilotları rahatsız etmesi anlamına geliyordu.
Straw, “1985 sezonunda Senna’nın herkesi ne kadar rahatsız ettiğini görmek hoşuma gidiyor. Genç bir pilotun klasik davranışı,” diyor. “Rio’daki testlerde, [Nigel] Mansell ile sabah yaşanan bir gerginlik sonrası günün ilerleyen saatlerinde çarpışıyorlar. Imola’da, üçüncü yarışta [Alain] Prost, Senna’yı ‘F3 sürüş taktikleri’ ile eleştiriyor. Monako’da ise [Michele] Alboreto, sıralama turlarında ona misilleme olarak kaçış yoluna zorluyor. Çünkü Senna’ya, Lotus takım yöneticisi Peter Warr tarafından Alboreto’nun önüne geçmesi talimatı verilmişti. Bu da Senna ile Warr arasındaki ilişkinin başlangıcıydı ve pek iyi gitmedi.”
“Senna ve Warr tam anlamıyla anlaşamıyordu; Senna kararları kendi veriyordu, Warr ise askeri geçmişiyle klasik emir-komuta zincirine bağlı bir karakterdi. Zamanla bu durum Lotus’taki süreçte Senna’nın ipleri eline almasına yol açtı.”
Senna bu yöntemi ilk uygulayan pilot olmasa da, modern çağın hızlı yükselen genç pilotlarının prototipi oldu. Artık uzun staj dönemlerinden uzaklaşılan bir dönemin kapılarını araladı — her ne kadar Lotus macerası üç yıl sürmüş olsa da.
Straw, “Kendine güvenen ve beklemeye hiç niyeti olmayan bir pilot. ‘Hayır, ben bir numara olacağım, kararları ben vereceğim, en iyi takıma geçeceğim’ diyor,” ifadelerini kullandı.
Hughes ise, “Gerçekten özel olanlar, hemen ön sıralarda rekabet edebilecek seviyede gelirler. Belki tam anlamıyla olgunlaşmamışlardır ama mücadele edebilirler,” dedi.
Straw, “Bu dönemi ve Senna’nın tüm yerleşik üst düzey pilotları rahatsız edişini seviyorum. [Max] Verstappen’in yaptığı gibi, Michael Schumacher de yapmıştı — hatta Schumacher, Senna’yı rahatsız etmişti. Bunun giderek daha fazla yaşandığını görüyoruz. Senna çok etkili bir pilot olduğu için, onun efsanesi bugün hâlâ devam ediyor. Pilotlar artık, Senna’nın yarattığı etki nedeniyle, hemen başlarda rakiplerine kök söktürmeleri gerektiğinin daha çok farkında,” diye ekledi.
İlk McLaren Hamleleri
Senna’nın Lotus dönemine ait istatistikler oldukça etkileyici: İlk yılında yedi pole pozisyonu, iki zafer ve dört ek podyum; toplamda ise üç yıl boyunca altı galibiyet.
Bu sürecin üç yıla yayılması ise sürprizdi; Senna, takımla yeni bir iki yıllık anlaşma yaparak kalmayı seçti.
Ancak bunun ardında bir hesap vardı: Bu iki yıllık anlaşmada, her iki tarafın da istediği zaman ayrılmasına olanak tanıyan bir çıkış maddesi bulunuyordu. Senna, 1988 için McLaren koltuğu yolunda ilk adımlarını atmaya başlamıştı.
O sezon için McLaren ile Honda güç ünitesi ortaklığı gündemdeydi ve Senna, 1986 Monaco Grand Prix’sinde Lotus’un 1987’de Honda motorlarını kullanması için ilk görüşmeyi başlatmıştı. Böylece sonraki yıl McLaren’a geçişinin yolu açılmış oldu.
Straw, “Çıkış maddesi, ağustos başında bir tarihten önce kullanılabiliyordu. Lotus, bunu zorunlu olmasa imzalamazdı. Ancak bu, Senna’nın pilot piyasasındaki gücünü ve bunu kullanmaktan çekinmediğini gösteriyor. Sürekli aceleci, biraz da sabırsız bir hava var. Lotus’taki durumdan çok memnun değildi ama Honda’nın takıma katılacak olması nedeniyle o ekstra yılın değerinin farkındaydı ve bu da büyük planın bir parçasıydı,” ifadelerini kullandı.
Edd Straw ve Mark Hughes, tüm bu detayları F1 Rewind’ın ikinci bölümünde kapsamlı şekilde analiz etti. Bölümün tamamını buradan dinleyebilirsiniz.
Kaynak: The Race // https://www.the-race.com/formula-1/when-a-young-ayrton-senna-drove-f1s-elite-crazy/
